Inkopen en aanbesteden bij de overheid: de regels op een rij

Gemeenten, provincies, waterschappen en het Rijk geven jaarlijks miljarden uit aan inkoop. Om te zorgen dat dit eerlijk, transparant en doelmatig gebeurt, zijn duidelijke regels opgesteld. Deze gids legt de kern van het aanbestedingsrecht uit, inclusief de actuele drempelbedragen.

De Aanbestedingswet 2012

De Aanbestedingswet 2012 is op 1 april 2013 in werking getreden en is in 2016 gewijzigd naar aanleiding van de drie Europese aanbestedingsrichtlijnen van 2014. De wet verplicht overheden om te handelen volgens de algemene beginselen van behoorlijk bestuur: gelijke kansen voor alle ondernemers, transparantie en proportionaliteit.

Het PIANOo Expertisecentrum Aanbesteden (van het ministerie van EZK) begeleidt overheden bij het toepassen van deze regels, met leidraden, sjablonen en jurisprudentie.

Wanneer moet je Europees aanbesteden?

Boven de Europese drempelbedragen is een Europese procedure verplicht. De drempelbedragen worden elke twee jaar vastgesteld door de Europese Commissie. De actuele bedragen (Verordening EU 2025/2152) gelden van 1 januari 2026 tot en met 31 december 2027 en zijn ten opzichte van de periode ervoor verlaagd:

• Werken: 5.404.000 euro (exclusief btw)
• Leveringen en diensten, centrale overheid: 140.000 euro
• Leveringen en diensten, decentrale overheid (gemeenten, provincies, waterschappen): 216.000 euro
• Sociale en andere specifieke diensten: 750.000 euro
• Concessieovereenkomsten: 5.404.000 euro

Belangrijk bij de bepaling: je telt de waarde van soortgelijke opdrachten bij elkaar op, dus opdrachten opsplitsen om onder de drempel te blijven, is niet toegestaan.

Onder de drempel: nationale procedures

Onder de drempelbedragen is Europees aanbesteden niet verplicht. De Aanbestedingswet kent nationale procedures: de enkelvoudige onderhandse procedure, de meervoudige onderhandse procedure, de nationale openbare procedure en de nationale niet-openbare procedure. Ook daarvoor gelden de algemene beginselen van aanbestedingsrecht en de Gids Proportionaliteit: je mag geen eisen stellen die verder gaan dan nodig is.

De vijf grootste valkuilen

1. De geraamde waarde te laag inschatten of opties vergeten mee te rekenen
2. Opdrachten opsplitsen zonder goede reden
3. Eisen stellen die niet proportioneel zijn, zoals overdreven ervaringseisen
4. In het gesprek met marktpartijen informatie ongelijk verspreiden
5. Vertrouwen op voorbeelddocumenten van andere organisaties zonder de eigen situatie te toetsen

Zo leer je het

Inkoop en aanbesteden zijn vaste thema's in het opleidingsaanbod voor de publieke sector, van basistrainingen inkoopproces tot verdieping in aanbestedingsrecht en contractmanagement. Bekijk opleidingen bedrijfsvoering, trainingen over inkoop of trainingen over aanbesteden.

Bronnen

• pianoo.nl/nl/regelgeving/drempelbedragen-europees-aanbesteden: de drempelbedragen voor 2026 en 2027
• pianoo.nl/nl/regelgeving/aanbestedingswet-2012: overzicht van de wet
• wetten.overheid.nl, Aanbestedingswet 2012 (BWBR0032203)
• Verordening (EU) 2025/2152 (Publicatieblad van de Europese Unie, 23 oktober 2025)