Leiderschapsprogramma's voor de publieke sector: een overzicht

Leiding geven in de overheid stelt andere eisen dan in het bedrijfsleven. Politiek-bestuurlijke gevoeligheid, publieke verantwoording, complexe stakeholderbelangen en beperkte stuurbaarheid van organisaties vragen om een specifieke vorm van leiderschap. Gelukkig is het aanbod aan leiderschapsprogramma's voor de publieke sector de laatste jaren sterk gegroeid.

Voor wie zijn leiderschapsprogramma's bedoeld?

Het aanbod kent grove niveaus:

• Teamleiders en afdelingshoofden die net de stap naar leidinggeven hebben gemaakt
• Managers en directeuren met meerdere jaren ervaring die willen doorontwikkelen
• Aankomend leiders die zich voorbereiden op een leidinggevende rol (potentiaaltrajecten)
• Bestuurders (wethouders, dijkgraven, directeuren-generaal) die op strategisch niveau opereren

Wat onderscheidt publiek leiderschap?

In publiek leiderschap gaat het niet alleen om resultaatgerichtheid en people management. Specifieke thema's zijn:

• Werken in een politiek-bestuurlijke context: omgaan met raad, college of minister
• Publieke verantwoording: transparantie en legitimiteit van beslissingen
• Samenwerken over organisatiegrenzen: netwerksturing en ketenregie
• Omgaan met schaarse middelen en toenemende complexiteit

Vormen van programma's

• Korte trainingen (1-3 dagen): persoonlijk leiderschap, situationeel leidinggeven, feedbackvaardigheden
• Leergangen (3-12 maanden): structurele ontwikkeling met intervisie, opdrachten en coaching
• Individuele coaching: naast of als vervanging van groepsprogramma's
• Intervisie en leernetwerken: leren van en met collega-leidinggevenden

Bekende programma's

Verschillende opleiders bieden erkende programma's aan:

• NSOB Leergang Publiek Leiderschap: voor senior-managers en directeuren, academisch niveau, sterk netwerk
• MarienburgGroep: leiderschapsontwikkeling gericht op gedrag en interactie, praktisch ingesteld
• Bestuursacademie: toegankelijke management- en leiderschapstrainingen voor verschillende niveaus

Hoe kies je?

• Bepaal eerst je leervraag: gaat het om vaardigheden, inzicht in jezelf, of strategische kennis?
• Kijk naar het niveau: een leergang voor teamleiders is anders dan een programma voor directeuren
• Check of intervisie of coaching onderdeel uitmaakt van het programma
• Vraag naar erkenning en of het declareerbaar is via je werkgever