Geachte Voorzitter, Ministers,
Aangezien dit de eerste keer is dat ik vandaag het woord neem, wil ik Cyprus van harte feliciteren met het begin van haar Voorzitterschap.
Ik wens onze Cypriotische vrienden en collega’s veel succes bij het bevorderen van onze gedeelde Europese prioriteiten en kijk uit naar een nauwe en constructieve samenwerking in de komende maanden.
Met betrekking tot de situatie rond makreel, zoals door Ierland aan de orde gesteld: ik ben het volledig met u eens en begrijp de zorgen die u vandaag opnieuw heeft geuit. We hebben al enkele jaren te maken met een groot en zorgwekkend probleem met onze partners betreffende makreel.
Dit culmineerde in de totstandkoming van de gedeeltelijke regeling tussen vier partijen, namelijk het VK, Noorwegen, IJsland en de Faeröer-eilanden, op 15 december. Dit gebeurde zonder voorafgaande raadpleging van de EU.
Ik ben het ermee eens dat deze regeling onvoldoende ruimte laat voor ons historische en stabiele aandeel in de makreelvisserij. Bovendien stelt het een totaal toegestane vangst voor Noordoost-Atlantische makreel vast die veel hoger is dan het wetenschappelijke advies van ICES. En dit ondanks de uiterst slechte toestand van de voorraad, die op instorten staat door jaren van overbevissing, verergerd door sommige kuststaten die hun aandelen eenzijdig opblazen.
We beoordelen momenteel deze regeling op naleving van het internationaal recht, inclusief de bepalingen van de EU-VK Handels- en Samenwerkingsovereenkomst.
Het moet worden opgemerkt dat de meeste kuststaten tot nu toe hun definitieve quota voor 2026 nog niet hebben vastgesteld. Het implementeren van de quota, gebaseerd op de totaal toegestane vangst aanbevolen in de regeling van vier partijen, zou zowel de duurzaamheid van de visserij als het levensonderhoud van EU-vissers en kustgemeenschappen ernstig bedreigen.
Wees gerust dat de Commissie zich momenteel op alle niveaus inzet, en daarmee bedoel ik technisch, diplomatiek en politiek, om ervoor te zorgen dat onze positie wordt overgebracht en heel duidelijk wordt gemaakt aan de andere partijen.
De EU, als huidige voorzitter van de raadpleging van kuststaten, heeft vandaag een overlegronde in Londen bijeengeroepen en wij zijn er klaar voor. Terwijl ik spreek, is de EU-delegatie actief in gesprek met alle relevante partijen. Hoewel ik uw zorgen begrijp, vind ik het belangrijk ruimte te geven voor onderhandelingen, om alle mogelijkheden voor een hopelijk positief resultaat te verkennen.
Dit is een cruciale test voor het proces van kuststaten. We zullen de situatie na deze ronde opnieuw beoordelen. Ik heb uw oproepen duidelijk gehoord en verzeker u dat alle opties op tafel liggen.
Wat betreft noodmaatregelen voor getroffen vissers, biedt het crisismechanisme onder het Europees Maritiem, Visserij- en Aquacultuurfonds (EMFAF) een eenmalige snelle compensatie alleen in gevallen van uitzonderlijke gebeurtenissen die aanzienlijke marktverstoringen veroorzaken, vergelijkbaar met de COVID-19-crisis. Dit mechanisme is niet bedoeld om geïsoleerde gevallen te dekken die de markt niet significant beïnvloeden.
Buiten dit crisismechanisme kunnen lidstaten noodmaatregelen nemen ter ondersteuning van de doelstellingen voor het behoud van het gemeenschappelijk visserijbeleid of om uitzonderlijke omstandigheden aan te pakken. EMFAF kan ook tijdelijke stopzetting van visserijactiviteiten compenseren als gevolg van behouds- of noodmaatregelen, overmacht, de toepassing van een duurzaam visserijpartnerschapsakkoord, een natuurramp, milieu-incident of gezondheidscrisis.
Tot slot zal de Commissie alles doen wat mogelijk is om de duurzaamheid van de makreelvoorraad in de Noordoost-Atlantische Oceaan, onze visserijsector en de rol van de Europese Unie als belangrijke kuststaat voor deze voorraad te verdedigen.