Dames en heren,
Het is mij een genoegen u te verwelkomen op deze hoogniveauconferentie gewijd aan de energietransitie van de EU voor visserij en aquacultuur. Het getuigt van enthousiasme en interesse rond dit onderwerp, en in de geest van samenwerking die het Energy Transition Partnership bevordert, is uw aanwezigheid hier vandaag van groot belang. Door samen te werken over disciplines, beleidsgebieden en sectoren heen, kunnen we deze transitie omzetten in kansen voor een duurzame en veerkrachtige toekomst voor de EU-visserij en aquacultuur. De bijeenkomst van vandaag is de nieuwste mijlpaal op de reis die begon in 2023 toen de Commissie haar Communicatie over de Energietransitie aannam en het Energy Transition Partnership lanceerde. Dit is uw kans om bij te dragen aan de Energy Transition Roadmap die later dit jaar zal worden aangenomen als onderdeel van de Visie 2040 voor Visserij en Aquacultuur, samen met een Communicatie over Extern optreden voor visserij en aquacultuur.
De Europese Unie zet zich in om ervoor te zorgen dat de visserij- en aquacultuursector tegen 2050 milieuvriendelijk en klimaatneutraal is. Dit is de enige haalbare oplossing om de sector veerkrachtig te houden in het licht van milieu- en klimaatcrises.
Het doel is duidelijk: afstappen van de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen naar energieoplossingen die onze ecosystemen behouden, de sector beschermen tegen toekomstige energie schokken en de blauwe economie stimuleren.
Duidelijk misschien, maar verre van eenvoudig. We staan voor veel uitdagingen op weg naar het bereiken van dit doel: de technologie die we nodig hebben om de visserijsector te decarboniseren en te vernieuwen is nog verre van perfect en de investeringen blijven te laag; de toegang tot alternatieve energiebronnen is beperkt; het tempo van renovatie van havenfaciliteiten blijft achter; het aantrekken en behouden van nieuwe generaties vissers blijft moeilijk; en het ontwikkelen van duurzame bedrijfsmodellen blijft een grote uitdaging.
Voeg daarbij de unieke uitdagingen van elke vloot, en het is duidelijk dat we niet kunnen vertrouwen op een one-size-fits-all aanpak. Elke toekomstige EU-strategie moet rekening houden met de specifieke kenmerken en financiële capaciteiten van elke sector binnen kustgemeenschappen en elk zeegebied. En toch geloof ik dat we als sector meer dan in staat zijn om samen te komen, zoals we hier vandaag zijn, om de collectieve en aanpasbare oplossingen te vinden die ons in staat zullen stellen onze ambitieuze doelstelling te halen.
Het toekomstbestendig en aantrekkelijk maken van visserij en aquacultuur vereist meer: we moeten ervoor zorgen dat het bedrijfsmodel zowel levensvatbaar als flexibel blijft, in staat om te voldoen aan de vereisten van het Gemeenschappelijk Visserijbeleid (GVB) en ervoor te zorgen dat de toekomst van de visserij ecologisch, economisch en sociaal duurzaam is.
Dit maakt visserij op zijn beurt aantrekkelijk voor investeerders die essentieel zijn voor het stimuleren van verdere innovatie. Terwijl publieke fondsen vooral belangrijk zijn voor onderzoek en testen, zijn private investeringen essentieel om winstgevende vloten te garanderen die worden ondersteund door bloeiende visbestanden.
Het decarboniseren van onze vissersvloot is in veel opzichten het startpunt voor het creëren van dit levensvatbare en concurrerende bedrijfsmodel.
We merken op dat lidstaten kansen hebben om op deze fronten vooruitgang te boeken. EMFAF nationale programmas bieden dergelijke financieringsmogelijkheden.
Er bestaan al een aantal energie-efficiënte oplossingen en technologieën in de visserij en EMFAF kan deze ondersteunen.
Laat me ook de mogelijkheden voor modernisering van motoren, verbetering van veiligheid, arbeidsomstandigheden en energie-efficiëntie en eerste aanschaf van vissersvaartuigen onder de EMFAF herinneren. Dergelijke ondersteuning is beschikbaar in lijn met ons GVB-beleid om een balans te waarborgen tussen de viscapaciteiten en vismogelijkheden.
Ik roep de lidstaten echt op om op al deze kansen vooruitgang te boeken, ongeacht de toekomstige resultaten van het Energy Transition Partnership.
Beste vrienden,
In de afgelopen drie jaar heeft het Energy Transition Partnership belanghebbenden uit de hele sector samengebracht om duurzame energieoplossingen en inzichten te verzamelen om echte verandering te stimuleren.
Het werk van het partnerschap zal belangrijke input leveren voor de Energy Transition Roadmap, die duidelijke en effectieve manieren zal uiteenzetten voor vlooteigenaren om hun afhankelijkheid van fossiele brandstoffen te verminderen door innovatieve bedrijfsmodellen, infrastructuurupgrades en de adoptie van duurzame praktijken en technologieën.
De resultaten van uw werk tot nu toe zullen worden meegenomen in de evaluatie van de GVB-regeling, die over minder dan drie maanden zal worden gepubliceerd. Ik ben ervan overtuigd dat het duidelijk zal aantonen of het beleid dat we vandaag hebben ons de instrumenten geeft om de uitdagingen van vandaag en morgen aan te pakken, of dat er aanpassingen nodig zijn. En we zullen niet aarzelen deze door te voeren indien nodig, ook voor de decarbonisatie en modernisering van onze vissersvloot.
De Energy Transition Roadmap is en zal ook een belangrijk onderdeel zijn van de Visie 2040 voor EU-visserij en aquacultuur, die zal voortbouwen op het European Ocean Pact en de focus duidelijk zal leggen op betrokkenheid van belanghebbenden om echte duurzaamheid en concurrentievermogen te realiseren.
Veel van de elementen die waarschijnlijk zullen bijdragen aan de Visie 2040 voor visserij en aquacultuur zijn al aanwezig, mede dankzij het European Ocean Pact dat de Commissie vorig jaar heeft aangenomen. Deze uitgebreide strategie brengt alle EU-gerelateerde oceanen en maritieme kwesties samen onder één vlag, wat zorgt voor een coherente en effectieve aanpak. Het is natuurlijk nog vroeg, maar we streven ernaar de verschillende initiatieven binnen het pact te versnellen.
De aanstaande Ocean Act zal een aantal afzonderlijke initiatieven samenbrengen in één kader. De European Ocean Observation Initiative, die in april zal worden gepresenteerd, samen met de European Digital Twin Ocean, zijn bedoeld om niet alleen te zorgen dat gegevens over onze oceanen effectiever worden verzameld en geanalyseerd, maar ook dat deze gegevens helpen bij het ontwikkelen van uitvoerbare oplossingen voor de uitdagingen waarmee de oceaan wordt geconfronteerd. De EU staat hierin niet alleen - en terecht, aangezien we op een planeet leven waarvan meer dan 70% van het oppervlak bedekt is met water. We bouwen een internationale alliantie in samenwerking met UNESCO die de EU samenbrengt met haar eigen lidstaten, wereldwijde partners en anderen om hun collectieve toezeggingen aan het Global Ocean Observation System te versterken.
Deze focus op de oceaan betekent echter niet dat we het land negeren. Nieuwe strategieën voor kustgemeenschappen en eilanden zullen de langetermijnuitdagingen aanpakken waarmee de mensen die van en door de oceaan leven worden geconfronteerd, en we zullen samenwerken met collegas van de hele Commissie aan een duurzame toerismestrategie, een nieuwe EU-havensstrategie en een industriële maritieme strategie, onder andere.
Zoals u ziet, is er veel te doen. Maar ik ben ervan overtuigd dat we al op het juiste pad zijn om ons doel te bereiken van een duurzame, levensvatbare en concurrerende visserij- en aquacultuursector.
Laat me herhalen: de energietransitie is de bouwsteen waarop deze toekomstige visie wordt gebouwd. Zonder een succesvolle overgang van fossiele brandstoffen zullen veel van onze andere inspanningen tevergeefs zijn. Nu is het tijd om deze transitie te versnellen en hoe dat te bereiken is waar de discussie van vandaag over gaat.
Daarom wil ik u bedanken voor uw enorme inzet in de afgelopen maanden en het werk dat zeker nog zal komen. Dit is geen een-dag- of een-maandproces, maar de positieve effecten zullen jaren aanhouden. U bent de hoofdrolspelers in een proces dat leidt tot een duurzame en gedecarboniseerde toekomst, en dat betekent dat wij u zeer dankbaar zijn. Dit geldt niet alleen vanwege uw werk, maar vooral vanwege uw expertise, dus ik kijk ernaar uit te horen wat u te zeggen heeft.