Aan verkiezingen gaat veel voorbereiding vooraf. Ook op de dag zelf en de maanden daarna is er van alles te doen. Wie zorgen ervoor dat de verkiezingen zo vlot mogelijk verlopen? We geven een kijkje achter de schermen. Dit keer: in het stembureau. Mika Tretmans vertelt.

Mika woont en studeert in Amsterdam. Vorig jaar werkte hij bij de Tweede Kamerverkiezingen als stembureaulid in Amsterdam-Oost. Op 18 maart, bij de gemeenteraads- en stadsdeel- en bestuurscommissieverkiezingen, is hij er weer bij, maar dan op het Rembrandtplein. Hij helpt graag mee: “Zo’n dag vliegt voorbij, zeker als je een leuk team hebt. En het is een leuke bijverdienste.”

Voorbereiding

Mika: “Op zo’n verkiezingsdag begin je heel vroeg. Rond 06.45 uur moet je aanwezig zijn. Je bespreekt wie wat doet en checkt of alle materialen aanwezig zijn. Je hangt bordjes op om de stemmers naar het stemlokaal te wijzen en kijkt of de tafels en stoelen in het stemlokaal op de juiste plek staan. De stemhokjes en stembussen staan meestal al klaar.”

Toegankelijkheid

“Je controleert ook of iedereen het lokaal goed kan bereiken. Dus ook mensen die slecht ter been zijn, met een rollator of rolstoel komen of anders. En of er hulp nodig is en hoe je die kunt bieden. Zo zorgden wij er de vorige keer voor dat er altijd een van ons buiten vlak bij de ingang stond om mensen naar de lift te begeleiden. Zo kon je een handje helpen als dat nodig was.”

Stemmen

Iedereen die wil komen stemmen, moet een identiteitsbewijs, zoals een ID-kaart of paspoort, en de stempas of stempassen meenemen. Mika: “Wij controleren of het ID overeenkomt met de gegevens op de stempassen en maken een scan van de passen. Als alles klopt, krijgt de stemmer een stembiljet. Of het ook wel eens niet klopt? Ja, bijvoorbeeld als iemand een nieuwe stempas heeft aangevraagd omdat diegene niets ontvangen heeft. De oude pas wordt dan ongeldig verklaard. Maar soms komt deze dan met vertraging toch nog aan en neemt de stemmer hem mee. Diegene mag dan niet stemmen en moet terug naar huis om de nieuwe pas op te halen.”

Hij voegt eraan toe: “En sommige mensen zijn een beetje slordig. Komen ze met de pas van hun zoon of dochter, of een stempas van de vorige verkiezingen. Tsja, dan moeten we ze toch echt weer naar huis sturen.”

Uitzonderingen

Of het ook wel eens anders gaat? Mika: “Er zijn altijd wel uitzonderingen. Stemmen is privé, dus er mag in principe niemand mee het stemhokje in. Maar mensen die bijvoorbeeld niet of niet goed kunnen zien, mogen wel iemand meenemen. En kleine kinderen mogen ook even mee. Dus daar moet je op letten en zo nodig even overleggen.”

Eind van de dag: stemmen tellen

Nadat de stembureaus gesloten zijn, start het tellen. Er komen nog extra tellers bij, omdat het anders te lang duurt. “Iedereen krijgt een stapel stembiljetten en sorteert deze per partij. Daarna tel je de stapel van iemand anders na. Het aantal biljetten moet precies overeenkomen met het aantal scans. Als er een verschil is, tel je nog een keer. Dat kan tot laat in de avond duren. Daarna brengt de voorzitter de biljetten naar een centrale locatie. De volgende dag worden de stembiljetten gecontroleerd en wordt ook geteld op wie precies gestemd is.”

Wie werken er op het stembureau?

  • Voorzitter: heeft de verantwoordelijkheid voor het stem- en telproces op het stembureau.
  • Plaatsvervangend voorzitter: vervangt de voorzitter bij zijn of haar afwezigheid en bij pauzes, en ondersteunt de voorzitter bij taken als het openen en sluiten van het stembureau.
  • Stembureaulid: heeft verschillende taken op het stembureau en om 21.00 uur tellen de stembureauleden de stemmen.
  • Teller: helpt de stembureauleden ’s avonds met het tellen van de stemmen.
  • Telleider: zorgt ervoor dat het telproces goed verloopt en begeleidt de telling samen met de voorzitter.

Meer weten over de verkiezingen