Waarom jeugdzorg steeds duurder wordt en wat Haarlemmermeer daaraan doet

De kosten voor jeugdzorg blijven snel stijgen. Ook in Haarlemmermeer is dat zichtbaar. In vijf jaar tijd zijn de uitgaven voor jeugdhulp verdubbeld, onder meer omdat steeds meer jongeren jeugdzorg krijgen. Waar in 2000 nog één op de 27 jongeren jeugdzorg kreeg, is dat inmiddels ongeveer één op de zeven.

Die ontwikkeling zet gemeenten onder druk. De middelen die gemeenten van het Rijk ontvangen groeien namelijk niet in hetzelfde tempo mee. Daarom zoeken gemeenten, samen met het Rijk, naar manieren om het jeugdstelsel beter houdbaar te maken.

“Het belangrijkste blijft dat jongeren en gezinnen de hulp krijgen die ze nodig hebben,” zegt wethouder Charlotte van der Meij (Zorg en Welzijn). “Maar we moeten er ook voor zorgen dat jeugdzorg beschikbaar blijft voor degenen en voor wie die echt is bedoeld.”

Landelijke hervorming

Een belangrijke stap daarin is de Hervormingsagenda Jeugd. Gemeenten, zorgaanbieders, professionals en het Rijk hebben daarin afspraken gemaakt om de jeugdzorg te verbeteren én de kosten te beperken. Landelijk moet dat uiteindelijk €1,5 miljard aan besparingen opleveren.

Daarnaast overweegt het Rijk aanvullende maatregelen, zoals het invoeren van een eigen bijdrage voor jeugdzorg en het sturen op de duur van zorgtrajecten.

Voor Haarlemmermeer zijn in de begroting al besparingen op jeugdzorg ingeboekt die kunnen oplopen tot bijna 10 miljoen per jaar.

Wat doet Haarlemmermeer al?

De gemeente heeft de afgelopen jaren al verschillende maatregelen genomen om de groei van de jeugdzorgkosten te beperken.

Zo is de Verordening sociaal domein aangescherpt. Daardoor is duidelijker wanneer jongeren recht hebben op jeugdhulp en wanneer niet. En dus wat onder de verantwoordelijkheid van ouders en opvoeders valt.

Daarnaast zet de gemeente sterker in op preventie. Het preventieve jeugdbeleid Sterk van Start, dat in 2025 door de gemeenteraad is vastgesteld, richt zich op drie pijlers: een sterke basis thuis, kansen om te groeien en een positieve omgeving waarin jongeren opgroeien.

Door eerder te investeren in ondersteuning en preventie wil de gemeente voorkomen dat later zwaardere vormen van zorg nodig zijn.

Datagestuurd

Ook op andere manieren probeert de gemeente probeert de gemeente meer grip op de kosten te krijgen. .

Zo werkt Haarlemmermeer bij een groot deel van de ambulante jeugdhulp met zogenoemde signaalbudgetten. Dat zijn kleine, snel inzetbare budgetten voor lichte, preventieve hulp. Daarmee kan beter worden gevolgd hoeveel budget al is ingezet en waar bijsturing nodig is.

Ook wordt steeds meer datagestuurd gewerkt. Met dashboards en rapportages houdt de gemeente inzicht in aantallen cliënten, kosten, wachttijden en ontwikkelingen bij zorgaanbieders.

Samen met partners wordt bovendien gewerkt aan een landelijke aanpak om wachttijden in de jeugdzorg terug te dringen.

Nieuwe maatregelen in onderzoek

Naast de maatregelen die al zijn ingevoerd, onderzoekt de gemeente ook nieuwe mogelijkheden om de kosten te beperken.

Een van de opties is het vervroegd invoeren van een eigen bijdrage voor jeugdzorg. Landelijk wil het Rijk deze maatregel vanaf 2028 invoeren. De gemeente onderzoekt momenteel of dit juridisch mogelijk is en wat de gevolgen zouden zijn.

Verder wordt gekeken of het mogelijk is om meer te sturen op de duur en intensiteit van zorgtrajecten.

Pilots

Door verschillende pilots probeert de gemeente te bereiken dat minder zware zorg nodig is. Dat gebeurt in twee wijken en op een middelbare school. Haarlemmermeer houdt daarbij goed in de gaten wat in andere gemeenten werkt. Daarbij moet worden gedacht aan het inzetten van een groepsaanbod in plaats van een individueel traject.

Wethouder Charlotte van der Meij: “Kinderen en jongeren horen prettig en met plezier op te groeien. Te veel van onze jongste inwoners komen nu in een zorgtraject terecht. Ik vind dat we het aan onze jeugd verplicht zijn om te zoeken naar de beste manier om dat tij te keren.”