Tobias ontdekt hoe dingen werken

Op de tafel van het Repair Café in Oosterwolde ligt een apparaat open. Schroefjes liggen ernaast, de behuizing is losgeklikt en een printplaat steekt zichtbaar uit het plastic. Tobias de Bruijn kijkt er aandachtig naar. Niet omdat hij precies weet wat er stuk is, maar omdat hij wil begrijpen hoe het werkt. “Voor mij is het elke keer een soort ontdekkingsreis,” zegt hij. “Je haalt iets uit elkaar en langzaam ontdek je hoe het in elkaar zit.” Die nieuwsgierigheid is precies de reden dat Tobias al jarenlang vrijwilliger is bij het Repair Café.

Nieuwsgierig van nature

Die nieuwsgierigheid begon al vroeg. Als kind raakte Tobias gefascineerd door techniek. Toen bij zijn ouders thuis centrale verwarming werd geïnstalleerd, wilde hij precies weten hoe het systeem werkte. Wanneer zijn ouders niet thuis waren, ging hij stiekem naar de kelder. “Dan schroefde ik kastjes open om te kijken wat er allemaal in zat,” vertelt hij. “Ik wilde begrijpen hoe het werkte.” Met onderdelen uit zijn Meccano speelgoeddoos bouwde hij zelfs een eigen schakelklok na. Het was het begin van een levenslange gewoonte: dingen uit elkaar halen om te ontdekken hoe ze werken.

Repareren in plaats van vervangen

Die nieuwsgierigheid bleef ook later een rol spelen. Zo reed Tobias jarenlang in een Renault 4 die hij steeds opnieuw repareerde met onderdelen van de sloop. “Op een gegeven moment bestond mijn auto misschien wel voor tachtig procent uit onderdelen van de autosloperij,” vertelt hij lachend. Voor hem was dat heel normaal. Waar veel mensen iets vervangen, probeert Tobias eerst te begrijpen wat er stuk is en het vervolgens te repareren.

Samen puzzelen in het Repair Café

Toen Tobias met pensioen ging, zocht hij naar een manier om actief te blijven. Via zijn vrouw hoorde hij over een Repair Café in Drachten. Het idee sprak hem meteen aan. Daar kon hij precies doen wat hij altijd al leuk vond: puzzelen met kapotte apparaten. Geïnspireerd door zijn ervaringen in Drachten startte hij samen met Debora Faber het Repair Café in de Estafettewinkel in Oosterwolde. Inmiddels bestaat het Repair Café al meer dan tien jaar en is Tobias een van de vaste vrijwilligers.

“Al doende leer je,” zegt hij. “Je kijkt samen naar een apparaat en probeert te begrijpen wat er mis is.” Soms levert dat onverwachte momenten op. Dat leren gebeurt niet alleen tussen vrijwilligers onderling. Soms ontstaan er verrassende ontmoetingen tussen generaties. Zo liep er ooit een scholier stage bij het Repair Café. In eerste instantie dachten de vrijwilligers dat ze hem vooral bezig moesten houden met kleine klusjes, maar al snel bleek het anders te lopen. Tijdens een reparatie keek de jongen mee naar een elektronisch apparaat dat open op tafel lag. Hij wees direct naar een onderdeel op de printplaat. De condensator was stuk. Even later werkte het apparaat weer. “Toen ontdekten we dat hij ons ook dingen kon leren,” vertelt Tobias. De jongen komt nog steeds regelmatig helpen.

Voor Tobias laat dat precies zien wat het Repair Café zo bijzonder maakt: mensen met verschillende leeftijden en achtergronden die samen proberen een probleem op te lossen. Iedereen brengt zijn eigen kennis mee en iedereen leert weer iets nieuws.

Een kleine ontdekkingstocht

Voor Tobias blijft repareren vooral een avontuur. Een stofzuiger die niet meer wil starten. Een versterker zonder geluid. Een automatische kattenvoerbak die ermee stopt. Soms lukt het om het apparaat weer werkend te krijgen. Soms niet. Dat maakt voor Tobias niet eens zoveel uit. “Dan weet je in ieder geval hoe het werkt,” zegt hij.

Klokken die weer gaan lopen

Ook buiten het Repair Café blijft Tobias repareren. Als vrijwilliger bezorgt hij maaltijden bij ouderen in het dorp. Daarbij viel hem steeds vaker iets op: in veel huizen hangen mooie klokken die al jaren stilstaan. Soms blijkt dat er al jaren niemand meer naar heeft gekeken. Dan vraagt Tobias of hij er eens naar mag kijken. De klok gaat dan mee naar huis. Niet omdat hij precies weet hoe zo’n mechanisme werkt. Integendeel. “Van klokken wist ik eigenlijk helemaal niks,” zegt hij eerlijk. Maar dat houdt hem niet tegen. Op zolder schroeft hij de klok voorzichtig open. Stap voor stap probeert hij te begrijpen hoe het mechanisme in elkaar zit. “Dan begin ik gewoon met kijken,” zegt hij. “Je haalt hem uit elkaar en langzaam ontdek je hoe het werkt.” Voor Tobias is dat het mooiste moment: wanneer de puzzel zich langzaam ontvouwt. En als hij de klok later terugbrengt, gebeurt er vaak hetzelfde: een glimlach bij de eigenaar en een klok die weer tikt alsof hij nooit heeft stilgestaan.

Durven proberen

Volgens Tobias denken veel mensen dat repareren ingewikkeld is. Maar volgens hem begint het met iets veel simpelers. Nieuwsgierigheid. Je moet gewoon beginnen en kijken wat je tegenkomt. En als het niet lukt? Dan was het apparaat waarschijnlijk toch al op weg naar de afvalcontainer. “Het risico is dat je het kapot maakt,” zegt hij nuchter. “Maar het stond sowieso al op de nominatie om weggegooid te worden.”

Voor Tobias blijft repareren vooral een manier om nieuwsgierig te blijven. Elk apparaat is een nieuwe puzzel. En elke reparatie is weer een kleine ontdekking. Met vrijwilligers zoals Tobias laat Heel Ooststellingwerf Repareert zien dat repareren vaak begint met iets heel eenvoudigs: nieuwsgierig durven zijn en maar gewoon eens wat proberen.

Benieuwd hoe het Repair Café werkt?

In de even weken is het Repair Café in Oosterwolde op zaterdag geopend van 10.00 tot 13.00 uur bij Omrin Estafette. Vrijwilligers zoals Tobias kijken daar graag samen met bezoekers naar kapotte apparaten om te zien of ze nog te repareren zijn.

Iedereen is welkom om langs te komen bij Omrin Estafette, Venekoterweg 21, 8431 HG Oosterwolde met een kapot apparaat of gewoon om een kijkje te nemen.

Bekijk ook de openingtijden van de andere Repair Cafés en het Verstelcafé.