Gemeente Teylingen zet meer in op toekomstbestendig beheer van de openbare ruimte

De manier waarop onze openbare ruimte wordt gebruikt, is de afgelopen jaren ingrijpend veranderd. Waar wegen, stoepen en de ondergrond in de jaren 60, 70 en 80 relatief licht werden belast, hebben we nu te maken met meer mensen, meer verkeersbewegingen en zwaardere voertuigen. Daarnaast spelen energietransitie, woningbouw en veranderende leefstijlen een steeds grotere rol.

Tegelijkertijd staat de kwaliteit van de openbare ruimte al jaren onder druk. Veel wegen, bruggen en rioolvoorzieningen naderen het einde van hun levensduur. Deze ontwikkelingen vragen om een andere benadering van beheer en onderhoud: niet meer pas ingrijpen wanneer iets kapotgaat, maar vooruitdenken, tijdig plannen en op het juiste moment investeren. Daarmee voorkomen we onverwachte kosten, beperken we overlast voor inwoners en verkleinen we risico’s voor veiligheid en leefbaarheid. Om dit goed en toekomstbestendig te kunnen organiseren, is versterking van de gemeente nodig.

Wethouder Reny Wietsma: “Een toegankelijke openbare ruimte is geen luxe, maar een voorwaarde voor gelijkwaardig meedoen. Als we onze buitenruimte niet op orde houden, sluiten we mensen uit die het meest afhankelijk zijn van een veilige en drempelvrije omgeving: ouderen, mensen met een beperking en uiteindelijk ieder van ons. Het VN-verdrag Handicap verplicht ons niet alleen om toe te zien, maar om actief te handelen. Met een integrale aanpak kunnen we beheer en onderhoud combineren met kansen voor vergroening, klimaatadaptatie en biodiversiteit. De openbare ruimte is de basis van een leefbare gemeente. Door proactief te beheren in plaats van alleen te repareren, beschermen en versterken we die kwaliteit — vandaag én voor de generaties die na ons komen.”

Prettig wonen met goede voorzieningen

De gemeente blijft niet alleen investeren in nieuwbouwlocaties, maar ook in het op peil houden van bestaande wijken, zodat inwoners prettig kunnen blijven wonen met goede voorzieningen. Dat betekent aandacht voor zowel groen als voor de kwaliteit van riolering, wegen en veilige, goed verlichte oversteekplaatsen. In de gemeenteraad en tijdens beeldvormende sessies is hier de afgelopen tijd veel aandacht voor geweest, onder meer bij projecten zoals de aanpak van de Koudenhoornbrug en de Herenweg in Warmond, de HOV-verbinding in Voorhout en het opknappen van de rotondes bij Van der Valk en Verschoor in Sassenheim. Ook worden voorbereidingen getroffen om wateroverlast in de Bomenbuurt en Planetenwijk in Sassenheim aan te pakken. Zo werken we stap voor stap aan toekomstbestendige en veilige woonwijken.

Einde levensduur

De openbare ruimte ziet er op het blote oog vaak netjes en verzorgd uit, maar op technisch vlak speelt er veel meer. Zo liggen onder de grond rioolbuizen, kabels en leidingen. Ook zitten bruggen ingewikkeld in elkaar. Graag willen we wegen zonder opspattende steentjes en hobbels. Dat betekent dat er de komende jaren onderhoud en vervanging nodig is om problemen te voorkomen. Dit blijkt ook uit de inspecties die worden uitgevoerd. Steeds vaker is er meer nodig om de staat van de openbare ruimte te kunnen borgen en in sommige gevallen blijkt dat de technische levensduur zelfs niet meer is te verlengen. Om dit zorgvuldig, efficiënt en met zo min mogelijk overlast te kunnen uitvoeren, is een goed doordacht plan essentieel.

Wat betekent dit voor de toekomst?

Deze versterking is hard nodig, omdat de opgaven binnen beheer en onderhoud de afgelopen jaren sterk zijn toegenomen. De groeiende onderhoudsopgave, gecombineerd met verouderde infrastructuur en complexere maatschappelijke opgaven, zorgt ervoor dat de huidige capaciteit niet langer toereikend is.

In 2023 onderzocht de rekenkamer hoe Teylingen omgaat met het beheer van wegen, groen, bruggen en andere gemeentelijke voorzieningen. Daarbij deden zij verschillende aanbevelingen om het onderhoud en de vervanging op de lange termijn beter te organiseren. Een van de aanbevelingen was om tot beheerplannen te komen.

Om daadwerkelijk de stap te kunnen zetten naar proactief en toekomstgericht beheer, is het noodzakelijk dat het team voldoende mensen en expertise heeft. Dit betekent dat we:

• levensduur, risico’s en vervangingsmomenten vollediger en nauwkeuriger in beeld brengen;
• meerjarenplannen per onderdeel van de openbare ruimte (wegen, bruggen, groen, riolering, verlichting) kunnen opstellen;
• slimmer kunnen plannen en prioriteren, zodat beschikbare middelen doelmatiger worden ingezet;
• toekomstbestendig kunnen beheren, passend bij opgaven zoals klimaatadaptatie, waterbeheer en biodiversiteit.

Zonder structurele uitbreiding blijft het beheer noodgedwongen reactief, lopen achterstanden verder op en worden risico’s voor de leefbaarheid en veiligheid groter. Daarom is gekozen voor een structurele versterking van het team, waarmee de huidige achteruitgang kan worden gestopt, achterstanden geleidelijk kunnen worden ingelopen en de omslag naar toekomstgericht beheer daadwerkelijk mogelijk wordt.

Gezamenlijke keuze voor structurele versterking

Bij het bepalen van de benodigde versterking zijn verschillende scenario’s onderzocht. Alleen een structurele uitbreiding van 14,1 fte bleek realistisch en uitvoerbaar. Minder uitbreiding zou betekenen dat de huidige achteruitgang van de openbare ruimte doorzet en de risico’s toenemen. Een grotere uitbreiding is financieel niet haalbaar binnen de middelen van de drie gemeenten. De gekozen omvang biedt voldoende capaciteit om de basis op orde te brengen, achterstanden af te bouwen en de omslag naar toekomstgericht beheer daadwerkelijk te realiseren.

Besluitvorming in de gemeenteraden

Het voorstel voor deze structurele uitbreiding wordt aan de drie gemeenteraden voorgelegd ter besluitvorming. Deze versterking gaat echter niet over extra ambities, maar over het creëren van de minimale randvoorwaarden om de bestaande taken goed uit te voeren én om te kunnen werken met meerjarenplannen per asset (per onderdeel van de openbare ruimte).

Omdat de werkorganisatie HLTsamen en team beheer voor drie gemeenten tegelijkertijd werkt is het belangrijk dat alle gemeenten dezelfde keuze maken. Verschillende besluitvarianten zouden tot inefficiëntie en organisatorische knelpunten leiden. Na drie jaar vindt een evaluatie plaats om te bepalen of verdere uitbreiding nodig of wenselijk is.