De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) heeft de gemeente Tilburg een boete opgelegd voor het overtreden van privacyregels voor een onderzoek dat in de periode 2020/2021 is uitgevoerd.
Het onderzoek is een zogeheten krachtenveldanalyse in de islamitische gemeenschap in Tilburg. De gemeente Tilburg is akkoord gegaan met de opgelegde boete en betreurt de gemaakte fout. Ook 9 andere gemeenten hebben een boete gekregen van de Autoriteit Persoonsgegevens.
Aanleiding onderzoek
Doel van het onderzoek van de gemeente Tilburg was om inzicht te krijgen in de islamitische infrastructuur: organisaties, hun samenwerking, kwetsbaarheden en weerbaarheden. Het onderzoek richtte zich op organisaties die zichzelf als islamitisch profileren. De aanleiding voor het onderzoek was dat er in de periode vóór 2020 veel (inter)nationale ontwikkelingen speelden die impact hadden op de islamitische gemeenschap. Daardoor groeide bij de gemeente de behoefte aan meer kennis over wat er leefde en speelde in de lokale islamitische gemeenschap.
Inschakelen onderzoeksbureau
Dit leidde ertoe dat werd besloten om een onafhankelijk onderzoek te laten uitvoeren door onderzoeksbureau Nuance door Training en Advies (NTA). Hierin was de gemeente Tilburg niet uniek, meerdere Nederlandse gemeenten lieten onderzoeken uitvoeren vanuit een vergelijkbare behoefte.
Voorafgaand aan het onderzoek heeft de gemeente Tilburg 19 betrokken islamitische organisaties in onze gemeente per brief geïnformeerd en gevraagd om medewerking aan het onderzoek te verlenen. Iets meer dan de helft van de organisaties werkte hieraan mee. Hiermee onderscheidt de gemeente Tilburg zich van andere gemeenten, die de onderzoeken uitvoerden zonder de betrokken organisaties daarover te informeren.
Naar aanleiding van het verzoek tot medewerking aan het onderzoek heeft de gemeente Tilburg met drie organisaties destijds gesprekken gevoerd over hun zorgen.
Rapport
De gemeente ontving van het onderzoeksbureau in het voorjaar van 2021 een concept-rapport over hun bevindingen. Dit bevatte persoonsgegevens van bestuursleden van de organisaties (gegevens Kamer van Koophandel) en van predikers / sprekers. Deze bevindingen zijn zo’n 2 weken na ontvangst gepresenteerd aan de partners van de gemeente in de zogeheten lokale driehoek: de politie en het Openbaar Ministerie. Na deze presentatie in de lokale driehoek werd echter duidelijk dat het concept-rapport in deze vorm niet bruikbaar was. De gemeente heeft het rapport daarom direct verwijderd en haar partners verzocht om hetzelfde te doen. Die hebben dat ook gedaan.
De gemeente heeft het onderzoeksbureau vervolgens gevraagd om een nieuwe rapportage aan te leveren, maar dan zonder persoonsgegevens. Die rapportage hebben wij ontvangen, maar niet verder gedeeld of gebruikt.
Publicatie NRC Dagblad
In oktober 2021 berichtte NRC Dagblad (‘Undercover naar de moskee’) dat verschillende gemeenten onderzoeken hadden laten uitvoeren naar islamitische gemeenschappen, zonder hen daarover te informeren. De gemeente Tilburg werd daarbij niet genoemd, maar deze berichtgeving leidde wel tot vragen van 7 lokale islamitische organisaties. De toenmalige burgemeester heeft met hen hierover open en constructieve gesprekken gevoerd.
Onderzoek Autoriteit Persoonsgegevens
In 2022 startte de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) een landelijk onderzoek naar de uitgevoerde krachtenveldanalyses door gemeenten. De gemeente Tilburg werd in 2023 door de AP benaderd en leverde de gevraagde informatie aan, met uitzondering van het al verwijderde concept-rapport. In december 2025 ontvingen wij bericht dat ook in Tilburg fouten zijn gemaakt. Voor de verwerking van de persoonsgegevens in het conceptrapport uit 2021 was namelijk onvoldoende wettelijke grondslag. Deze overtreding betrof een periode van slechts enkele weken tussen ontvangst van het genoemde concept-rapport en het moment dat het rapport werd verwijderd.
Burgemeester Fleur Gräper – van Koolwijk: “We betreuren het dat we als gemeente in deze situatie terecht zijn gekomen. We hebben niet goed gehandeld bij de ontvangst van het concept-rapport en de privacygevoelige informatie. Die hadden we direct moeten verwijderen en niet pas enkele weken later, na de presentatie in de lokale driehoek. We hebben al eerder aangegeven dat dat niet had mogen gebeuren. Dat spijt ons oprecht. We merken dat het onderzoek en de berichtgeving hierover veel heeft losgemaakt in de Tilburgse islamitische gemeenschappen. We willen hieruit lering trekken en vinden het belangrijk om samen vooruit te kijken en het vertrouwen stap voor stap te blijven versterken. We gaan graag nogmaals met de betreffende organisaties in gesprek hierover”.
De gemeente heeft eind januari het schikkingsvoorstel van de AP van 25.000 euro geaccepteerd, omdat wij erkennen dat wij toen een fout hebben gemaakt. De AP heeft wel aangegeven dat de gemeente correct heeft gehandeld bij het laten uitvoeren van het onderzoeken, dat Tilburg het onderzoek in alle openheid heeft uitgevoerd en ook correct handelde door het rapport direct te verwijderen.
Informeren betrokken organisaties
In december 2025 heeft de gemeente Tilburg de betrokken 19 organisaties schriftelijk al geïnformeerd over de fout en aangegeven die te betreuren. Sinds 2020 is in de gemeente Tilburg meer kennis, kunde en ondersteuning aanwezig over de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) en privacyvraagstukken. Wij houden dit beter in de gaten om fouten in de toekomst te voorkomen.