Europees Nederlandse organisaties bundelen kennis en kracht voor Cariben

Op 22 september 2025 organiseerde de Algemene Rekenkamer een expertmeeting voor organisaties uit Europees Nederland. Deze organisaties zijn actief op de Cariben en vormen samen het kennisnetwerk. Tijdens de bijeenkomst maakten zij kennis met elkaar en spraken zij over verbinding, versterking en het bundelen van krachten om de eilanden beter te ondersteunen.

Waar de Algemene Rekenkamer normaal gesproken controleert of de rijksoverheid haar geld zinnig, zuinig en zorgvuldig heeft besteed, had de organisatie tijdens de expertmeeting een andere rol. Ze organiseerde de bijeenkomst en is zelf ook deel van het kennisnetwerk. Burhan Gün, directeur bij de Algemene Rekenkamer licht toe: “We onderzoeken ook de rijksgelden die worden uitgegeven aan het Caribisch deel van het Koninkrijk. De afgelopen jaren hebben we meerdere onderzoeken in de Cariben uitgevoerd. Daarnaast werken we nauw samen met andere rekenkamers in de Cariben. We onderhouden contact en wisselen kennis uit. Daarmee zijn we één van de organisaties in het brede werkveld die onderzoek doen in de Cariben.”

Het kennisnetwerk

Naast de Algemene Rekenkamer zijn veel meer instellingen uit Europees Nederland actief in Caribisch Nederland, bestaande uit Bonaire, Sint Eustatius en Saba, en in de autonome landen Aruba, Sint Maarten en Curaçao. “Juist daarom is het van groot belang dat organisaties samenwerken en van elkaar leren”, zegt Gün. “De expertmeeting Koninkrijksrelaties was vooral bedoeld voor Europees Nederlandse kennisdragers die met uiteenlopende doelen (adviseren, controleren en onderzoeken) kennis verzamelen voor of over het Caribisch deel van het Koninkrijk. Samen vormen zij het kennisnetwerk. We zien dat meer kennisuitwisseling en samenwerking aan deze kant van de oceaan juist de mensen aan de andere kant kan helpen.” Vooraf hebben Gün en zijn collega’s ook gesproken met een aantal kennispartners op de Cariben. Dit heeft mede de uitgangspunten van de bijeenkomst bepaald.

Twee onderdelen

Démi van ’t Wout, accounthouder en senior onderzoeker bij de Algemene Rekenkamer, was betrokken bij de organisatie van de expertmeeting. De bijeenkomst bestond uit twee delen: het in kaart brengen van het kennislandschap en het benoemen van uitdagingen. “Sommige organisaties hebben zoveel kennis op bepaalde domeinen. Als kennisdragers elkaar vinden, kunnen zij die kennis uitwisselen. Hierdoor krijgen ze beter inzicht in waar andere organisaties mee bezig zijn en kunnen ze meer structuur bieden richting de eilanden.

Op een grote landkaart aan de wand plakten deelnemers post-its met de namen van de organisaties op de zes eilanden waarmee ze contact hebben. De netwerkkaart liet zien dat het meeste contact plaatsvindt met Bonaire, Sint Eustatius en Saba, waarbij vooral Bonaire eruit springt. “Deelnemers werken vooral samen met lokale overheden, andere publieke dienstverleners en vergelijkbare instellingen, zoals rekenkamers onderling. Stichtingen, non-profitorganisaties, ngo’s en het bedrijfsleven weten ze minder vaak te vinden. Daar liggen kansen om nieuwe samenwerkingen en relaties op te bouwen.”In het tweede deel van de expertmeeting bespraken deelnemers de knelpunten die zij in hun werk ervaren. “Het capaciteitstekort op de eilanden kwam aan bod. Daarnaast spelen cultuurverschillen en verschillen in wet- en regelgeving en normen een rol. Die factoren maken samenwerking soms ingewikkeld”, zegt Van ’t Wout.

Mogelijke vervolgacties

Vervolgens bespraken de deelnemers mogelijke vervolgacties. “Vanwege het capaciteitstekort kunnen we bijvoorbeeld werkbezoeken beter op elkaar afstemmen of Nederlandse collega’s tijdelijk inzetten in het Caribisch gebied”, zegt Van ’t Wout. Een andere oplossing is het overbruggen van cultuurverschillen. Daarbij staat co-creatie centraal, in plaats van een top-downbenadering. “Dat vraagt om wederzijds begrip, het erkennen van verschillen en het zoeken naar overeenkomsten. Het is belangrijk om te investeren in relaties, vertrouwen op te bouwen, open te communiceren en respect te hebben voor elkaars waarden en kennis.” Ook het beter benutten van bestaande kennis is een speerpunt. Daarvoor moeten kennis en data beter vindbaar zijn. “Tijdens de expertmeeting deelden deelnemers het idee voor een portal waarin kennis, expertise en experts makkelijk te vinden zijn.”

Positief

Van ’t Wout kijkt positief terug op de expertmeeting. “Ik vond het ontzettend interessant. Alle deelnemers zijn zeer begaan met de eilanden. Tegelijkertijd lopen ze veelal tegen de meest basale vraagstukken aan, zoals ongelijkwaardigheid. Het leven op de eilanden is anders: er is vergeleken met Europees Nederland een beperkter sociaal vangnet, de lonen zijn lager en de levenskosten hoger. Die verschillen versterken het gevoel van ongelijkheid. Dan rijst de vraag of mensen op de eilanden net zo belangrijk worden gevonden als mensen in Europees Nederland. Dat raakt me. Tegelijkertijd zie ik veel passie en motivatie. Iedereen wil hier echt mee aan de slag en dat geeft een goed gevoel.”

Volgende expertmeeting?

Een volgende expertmeeting is nog niet gepland, maar Van ’t Wout hoopt dat gehoor wordt gegeven aan de oproep van Burhan Gün: “Weet elkaar, als onderdeel van het kennisnetwerk, te vinden om een blijvende, positieve impact te maken in het belang van burgers en bedrijven van de eilanden. Deze expertmeeting heeft bruikbare en soms verrassende inzichten opgeleverd. Laat dit de inspiratie zijn voor een volgende bijeenkomst!” Van ’t Wout voegt daaraan toe: “De toenmalig (plaatsvervangend) directeur-generaal Koninkrijksrelaties Gea van Craaikamp heeft tijdens de bijeenkomst aangegeven graag een vervolg te willen geven aan de bijeenkomst. Ik ben benieuwd of Barbera Wolfensberger, de nieuwe directeur-generaal Koninkrijksrelaties, dit enthousiasme overneemt.’’