Raad van State waarschuwt: versnelling elektriciteitsprojecten kan rechtspraak onder druk zetten
De overheid wil procedures voor grote elektriciteitsprojecten versnellen om netcongestie aan te pakken, maar de Raad van State twijfelt of dit wel effectief is. Burgers en bedrijven kunnen straks minder beroepsmogelijkheden hebben, terwijl de werklast van rechters toeneemt. Is dit de juiste oplossing?
| Onderwerp | Details |
|---|---|
| Doel ontwerpbesluit | Versnellen procedures voor elektriciteitsprojecten (≥21 kV) tot 2032 |
| Belangrijkste wijziging | Beroep gaat van twee instanties naar alleen Afdeling bestuursrechtspraak |
| Nieuwe uitspraaktermijn | Maximaal zes maanden |
| Afgeschaft | Pro-formaberoep |
| Onderliggend wetsvoorstel | Versterking regie volkshuisvesting (Eerste Kamer) |
| Advies Raad van State | Ontwerpbesluit niet nemen zonder aanpassingen |
| Zorgen | Effectiviteit, werklast rechtspraak, realistische termijnen |
De Raad van State adviseert de regering over wetgeving en toetst of voorstellen juridisch houdbaar zijn. In dit geval waarschuwt de Afdeling advisering dat de voorgestelde versnelling van procedures voor elektriciteitsprojecten mogelijk negatieve gevolgen heeft voor de rechtspraak en de rechtsbescherming van burgers.
Openrijk heeft geen cookies of advertenties
Maar kan wel wat steun gebruiken
Lees hieronder het originele artikel
Advies over Besluit procedurele versnellingen voor elektriciteitsprojecten
De Afdeling advisering van de Raad van State heeft op 18 maart 2026 het advies vastgesteld over het Ontwerpbesluit procedurele versnellingen elektriciteitsprojecten. Het advies is op 23 maart 2026 gepubliceerd op de website van de Raad van State.
Het ontwerpbesluit
Het ontwerpbesluit heeft als doel om de procedures voor elektriciteitsprojecten van 21 kilovolt of meer tot 1 januari 2032 te versnellen. De regering wil dit om infrastructuur sneller aan te kunnen leggen ter verbetering van elektriciteitsvoorzieningen. De versnelling van procedures houdt onder andere in dat het huidige beroep tegen dit soort besluiten van twee instanties (rechtbank en Afdeling bestuursrechtspraak) naar alleen de Afdeling bestuursrechtspraak gaat. Ook gaat een uitspraaktermijn van zes maanden gelden. Verder vervalt de mogelijkheid tot het indienen van een zogeheten pro-formaberoep.
Wetsvoorstel Versterking regie volkshuisvesting
De procedurele versnellingen zelf worden geregeld in het wetsvoorstel Versterking regie volkshuisvesting, dat momenteel in behandeling is bij de Eerste Kamer. Dit wetsvoorstel creëert de mogelijkheid om voor bepaalde categorieën besluiten vier procedurele versnellingen uit de Omgevingswet toe te passen, en schetst randvoorwaarden waaraan in dat geval voldaan moet worden. Dit ontwerpbesluit past deze mogelijkheid om besluiten aan te wijzen voor het eerst toe.
Aanpak netcongestie is noodzakelijk en urgent
De Afdeling advisering onderschrijft de noodzaak en urgentie om netcongestie aan te pakken. Een snelle rechtsgang voor besluiten over elektriciteitsprojecten is belangrijk. Wel moet er een deugdelijke motivering ten grondslag liggen aan de versnelling. Dit vergt dat in het ontwerpbesluit grondig wordt ingegaan op alle randvoorwaarden die het wetsvoorstel Versterking regie volkshuisvesting stelt om procedurele versnellingen toe te kunnen passen.
Integrale afweging is van belang
Het is van belang dat integraal wordt afgewogen of het aanwijzen van besluiten de meest doelmatige oplossing is om tot versnellingen te komen. Daarbij moet ook rekening worden gehouden met andere voornemens voor procedurele versnellingen in het rechterlijke traject. Verder is het van belang om te onderzoeken of er alternatieven zijn om te versnellen, bijvoorbeeld in de besluitvormingstrajecten die voorafgaan aan een (eventuele) rechterlijke procedure.
Effectiviteit van de procedurele versnelling
Het advies van de Afdeling advisering is om duidelijker te maken of het ontwerpbesluit daadwerkelijk effectief zal zijn. Uit de toelichting bij het ontwerpbesluit blijkt dat er geen betrouwbare inschatting kan worden gegeven van het aantal verwachte projecten en daaruit voortvloeiende juridische procedures. Zo laat het exacte aantal elektriciteitsprojecten waartoe de komende jaren zal worden besloten, zich moeilijk voorspellen. Ook ontbreekt een duidelijke indicatie van de verwachte tijdwinst. Zonder nadere analyse van het verwachte aantal besluiten en beroepen blijft het onduidelijk of het ontwerpbesluit zal leiden tot een substantiële versnelling van procedures.
Gevolgen voor de rechtspraak
Ook zou meer moeten worden ingegaan op de gevolgen voor de rechtspraak, waaronder de werklast van de Afdeling bestuursrechtspraak en de mogelijk langere doorlooptijden voor andere zaken. Het is de vraag of de beslistermijn van zes maanden voor de Afdeling bestuursrechtspraak realistisch en uitvoerbaar is. Ook komen relevante voordelen van beroep in twee instanties te vervallen, zoals de mogelijkheid van correctie en zogenoemde zeefwerking door de rechtbanken.
Conclusie
De Afdeling advisering heeft een aantal bezwaren bij het ontwerpbesluit en adviseert dit besluit niet te nemen, tenzij het is aangepast.
Lees hier het hele advies van de Afdeling advisering.