Wetsvoorstel: masterstudenten kunnen ook Doctor worden op hbo

Een doctorstitel halen kan in Nederland nu alleen op de universiteit. Maar als het aan het kabinet ligt, kan je binnenkort ook op het hbo een doctorsgraad halen. Vandaag wordt het eerste concept van de wetswijziging die hiervoor nodig is openbaar.

Verantwoordelijk minister Rianne Letschert (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap): “Praktijkgericht onderzoek is van grote waarde om ons oplossingen te leveren voor maatschappelijke problemen, en is vaak direct toepasbaar voor bijvoorbeeld bedrijven. Ik vind het belangrijk om zulk onderzoek echt te waarderen. Daar hoort gewoon een wettelijk erkende graad bij. Het is goed dat die er nu komt, dit is echt een missend puzzelstukje.”

Twee nieuwe graden in onderwijssysteem

Met de wetswijziging komen er twee officiële graden bij in het onderwijs. Een graad is een internationaal herkenbare titel die je haalt na afronding van een opleiding of onderzoek. Bekende voorbeelden zijn Doctor of Master. Straks komt daar Professional Doctor (PD) bij, dat je kunt worden na een praktijkgericht onderzoeksproject van 4-6 jaar. En ook op de universiteit kun je een nieuwe wettelijke graad halen: Engineering Doctor (EngD). Dit traject bestaat al langer, maar er was tot nu toe nog geen graad of titel aan verbonden. Het duurt twee jaar en is gericht op technologische ontwerpen.

Praktijkgericht onderzoek van groot maatschappelijk belang

Uit verschillende rapporten, van bijvoorbeeld OESO en Rathenau, blijkt dat Nederland meer mensen nodig heeft die na hun master hun kennis en kunde verder ontwikkelen. Zij zijn nodig om de grote problemen van deze tijd op te lossen. Praktijkgericht onderzoek is daarbij van grote waarde.Dat dit van grote waarde is blijkt uit een proef, die afgelopen jaren loopt in samenwerking met de Verenging Hogescholen en Regieorgaan SIA. Voorbeeld is onderzoek samen met de horeca naar het terugdringen van plastic soep in zee. Of het ontwikkelen van AI-gestuurde energiesystemen in gebouwen, die het stroomnet ontlasten. Denk ook aan innovaties om snel illegale graven op te sporen, belangrijk bij forensisch onderzoek. Stuk voor stuk waardevol en direct toepasbaar.

Maurice Limmen van Vereniging Hogescholen: “Het professional doctorate leidt mensen op die samen met bedrijven en instellingen innovaties tot stand brengen in een beroepspraktijk die razendsnel verandert door technologische ontwikkelingen zoals artificiële intelligentie. De wettelijke verankering van het PD zou daarom, juist in deze tijd, heel goed nieuws zijn voor onze economie en maatschappij. En een mijlpaal voor het hbo.”

Vergelijkbaar met promotie aan universiteit

Planning is dat studenten met een masterdiploma vanaf het collegejaar 2027-2028 het wettelijke erkende PD- of EngD-traject kunnen gaan volgen. In het wetsvoorstel is vastgelegd dat beide trajecten dezelfde moeilijkheidsgraad hebben als promoveren op de universiteit, maar dan met een andere oriëntatie. Het is daarmee echt een verrijking van het onderwijsstelsel, die voor zowel hbo- als universitaire masterstudenten én professionals een mooie nieuwe mogelijkheid biedt om zich verder te ontwikkelen.

Wetswijziging ambitie regeerakkoord

Het kabinet heeft de ambitie om praktijkgericht onderzoek te stimuleren, zo staat ook in het regeerakkoord. Het kunnen doen van een doctoraat aan het hbo past daarbij. Om dat te regelen moet de Wet op het Hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek (WHW) worden gewijzigd. Het wetstraject start vandaag met internetconsultatie, volgende stappen zijn advies van de Raad van State, en behandeling van de wet in Tweede en Eerste Kamer.