Minister en staatssecretaris bezoeken Utrecht om oplossingen voor netcongestie te versnellen

Minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening, Elanor Boekholt-O'Sullivan en staatssecretaris van Klimaat en Groene Groei, Jo-Annes de Bat, hebben Utrecht bezocht om met bestuurders uit de regio te praten over maatregelen om de crisissituatie rond netcongestie versneld op te lossen. Het elektriciteitsnet zit zo vol dat deze zomer al een aansluitstop dreigt. Dat zou onder meer betekenen dat nieuwe huizen geen stroomaansluiting meer krijgen en de woningbouw en bedrijvigheid op termijn stilvallen. Om dit te voorkomen is onder meer een versnelde uitbreiding van het elektriciteitsnet noodzakelijk, zoals de bouw van het hoogspanningsstation in Utrecht-Noord.

De provincie Utrecht heeft samen met Flevoland en Gelderland momenteel het volste elektriciteitsnet van Nederland. Netbeheerder TenneT maakte 12 februari bekend dat in grote delen van de regio Utrecht de beschikbare capaciteit volledig is benut en dat nieuwe aansluitingen voor kleinverbruikers vanaf de zomer mogelijk ook niet meer kunnen worden toegekend. Dit raakt direct de grote woningopgave in de regio en belemmert de verduurzaming van de energievoorziening. Voor grootverbruikers geldt nu al een wachtlijst. Een algehele aansluitstop is een volgende stap om grootschalige storingen en stroomuitval te voorkomen.

Versnelling netuitbreiding

Het bezoek van de minister en staatsecretaris begon in Utrecht-Noord waar het hoogspanningsstation moet komen. Een versnelling van de bouw is cruciaal om vóór 2033 meer capaciteit op het net te creëren en uit de crisissituatie te komen. De bewindslieden bekeken de beoogde locatie en gingen in gesprek met omwonenden om te horen hoe met hun zorgen rekening kan worden gehouden.

Grootste woningbouwlocatie van Nederland

Na Utrecht-Noord bezochten de bewindslieden de nieuwbouwlocaties Rijnenburg en MerwedeKanaalZone, samen met de A-12 zone de grootste woningbouwlocatie van Nederland. In Rijnenburg werd ingegaan op het doortrekken van de Merwedelijn, die randvoorwaardelijk is voor de ontwikkeling van de nieuwe wijk. Daarnaast werd de unieke samenwerking tussen gemeenten en marktpartijen benadrukt. Ook hier kwam netcongestie aan bod: in Rijnenburg worden energiestations uitgebreid in grootte en aantal om bij te dragen aan de toenemende vraag in de stad en regio.

Maatwerkoplossingen

In de MerwedeKanaalZone werd uitgelegd hoe innovatieve en duurzame maatwerkoplossingen ervoor zorgen dat ondanks netcongestie kan worden doorgebouwd, zoals het groepscontract waarmee de energievraag in het gebied op elkaar wordt afgestemd en zo in zijn geheel wordt verlaagd. Deze maatwerkoplossingen helpen lokaal, maar zijn ontoereikend om netcongestie structureel op te lossen. Daarvoor zijn netuitbreidingen noodzakelijk, zoals het nieuwe hoogspanningsstation in Utrecht-Noord. Een versnelling van de bouw om het station eerder dan 2033 in gebruik te nemen is cruciaal om uit de crisissituatie voor de regio Utrecht te komen. Wethouder Senna Maatoug (Energie en Klimaat), gemeente Utrecht: "Netcongestie is geen tijdelijk probleem; de schaarste op het elektriciteitsnet is de nieuwe realiteit. In Utrecht lopen we aankomende zomer al tegen de grenzen van het net aan en dreigt er een aansluitstop. In de komende periode is het van groot belang dat netbeheerders, de Rijksoverheid en gemeenten resultaatgericht samenwerken in een crisisaanpak die volledig op oplossingen is gericht. Maak van Utrecht de plek waar we nieuwe oplossingen testen en opschalen, want wat hier werkt, kunnen we vervolgens in de rest van Nederland toepassen." Gedeputeerde Huib van Essen (Energie), provincie Utrecht: "Met dit werkbezoek zo snel na hun aantreden laten de minister en staatssecretaris zien dat zij de ernst van de situatie in Utrecht onderkennen. Een aansluitstop zou desastreus zijn voor onze regio én voor de ambities van het nieuwe kabinet. We hebben nu al een van de grootste woningtekorten van Nederland. Als we samen optrekken, kunnen we een afsluitstop nog afwenden. Daarvoor is wel steun van het Rijk nodig om belemmerende regels weg te nemen, zodat we het net versneld kunnen uitbreiden. En hulp bij maatregelen om de piekbelasting op het net door huishoudens te verminderen. Ik verwacht daarover snel harde afspraken met het kabinet en netbeheerders te maken."

TenneT kondigde in 2022 aan dat het hoogspanningsnet de grens had bereikt waardoor ondernemers en andere grootverbruikers vanaf dat moment op een wachtlijst komen. In 2023 waarschuwde de netbeheerder dat de situatie nijpend was, met een mogelijke wachtrij voor kleinverbruikers in het verschiet. Als TenneT deze zomer een aansluitstop afkondigt geldt dat voor woningbouw die over enkele jaren is gepland. Bij een volledige aansluitstop kunnen in de provincie 52.500 geplande nieuwbouwwoningen voorlopig niet worden aangesloten, voornamelijk in Rijnenburg. Dat geldt ook voor de meer dan 1.100 bedrijven die nu op de wachtlijst staan en bijvoorbeeld nieuwe publieke laadpalen. Bovendien stokt de verduurzaming van energievoorziening - het overschakelen van fossiel op elektriciteit.

Voor persinformatie: 06 33 04 37 83