Start projekt Pleats op ‘e kaart en Handreiking Herbestemming Fryske Pleats

Hoeveel boerderijen heeft Fryslân, welke types zijn er en wat zijn hun kenmerken? Die vragen kunnen we door een initiatief van de Boerderijenstichting Fryslân, Tresoar en de provinsje Fryslân over enige tijd beantwoorden. Er wordt een speciale kaartlaag gemaakt over onze Friese boerderijen op de Cultuurhistorische Kaart (CHK) van de provinsje.

De initiatiefnemers willen de boerderijen letterlijk in kaart brengen. Fryslân is trots op zijn boerderijen. Het behoud en de ontwikkeling ervan is voor de cultuurhistorische en landschappelijke waarden van groot belang. Fryslân zou Fryslân niet zijn zonder haar boerderijen. We noemen ús pleatsen immers ook wel “de kathedralen van het landschap”?

Mienskipsprojekt

Het in kaart brengen van ruim 8.000 boerderijen kan alleen met hulp van inwoners, eigenaren en liefhebbers van boerderijen. Dit wordt een mienskipsprojekt! We nodigen alle Friese bezitters van boerderijen uit om de gegevens van hun pleats in te vullen op een formulier op de site van de Boerderijenstichting Fryslân. Deze uitnodiging is ook voor historische verenigingen en dorpshistorici. Vaak ligt bij hen waardevolle informatie, die nu met een breed publiek gedeeld kan worden.

Belangrijk voor behoud, draagvlak en toekomst boerderijen

Met deze inventarisatie komt er beter zicht op welke boerderijen er zijn, waar ze staan, maar ook boerderijtypen en de groene omgeving zoals het erf. Gedeputeerde Eke Folkerts deed de starthandeling door het invullen van een formulier van een boerderij.

Gedeputeerde Eke Folkerts: “Boerderijen horen bij Fryslân. Ze vertellen het verhaal van de bewoners, de generaties die daar werkte en geleefd hebben. Dat verhaal is de basis van vandaag en van toekomstige generaties. Deze samenwerking gaat ervoor zorgen dat de verhalen bij elkaar komen. Wês dêr wiis mei!”.

De gegevens worden als open data beschikbaar gesteld, zodat iedereen ze vrij kan gebruiken. Er wordt naar gestreefd om in de database uiteindelijk zo’n 8.000 boerderijen te hebben. Tresoar werkt mee aan dit initiatief via een koppeling aan zijn grote fotocollectie, waarop talloze boerderijen te vinden zijn.

Lange adem: project van meer jaren

Na het ophalen en bewerken van gegevens door de Boerderijenstichting, koppelen we die aan de provinciale Cultuurhistorische Kaart. Inschatting is dat het project meer jaren naar duurt. Tijdens het project is aandacht voor hoeveel informatie er mist en al is. Voor het verwerken van de gegevens zoekt Boerderijenstichting Fryslân nog vrijwillige medewerkers! Aanmelden kan via de website.

Handreiking voor herbestemming boerderijen: wat zijn de mogelijkheden?

Binnen de provinciale regels kunnen boerderijen en hun erven na het beëindigen van de agrarische activiteiten voor diverse nieuwe functies herbestemd worden. Of eigenaren kunnen niet-karakteristieke bijgebouwen slopen en daarvoor woningen terugbouwen (ruimte voor ruimte). Derde optie is: eigenaren die iets anders willen maken van hun pleats: een transitie of herbestemming. Provincie Fryslân heeft met bureau Búgel Hajema een handreiking gemaakt, waarbij duidelijk wordt wat de mogelijkheden en regels zijn in deze drie gevallen.

Toekomstperspectief pleatsen

Het doel van de handreiking is: een toekomstperspectief laten zien voor vrijkomende boerderijen binnen de regels van de omgevingsverordening van de provincie.

Gedeputeerde Eke Folkerts: “Wy wolle dizze dragers fan ús erfgoed en lânskip behâlde en ûntwikkelje. Der is binnen de regels al in hiele protte mooglik wat net altyd sa bekend is en dêrom ha wy yn dizze hânrikking ynspirearjende foarbylden en stappenplannen jûn foar eigners en harren adviseurs.”

Foto's uit het archief van TRESOAR

Handreiking transitie Fryske pleats

• handreiking_transitie_fryske_pleats.pdf (PDF, 9,8 MB)