Bij het vervoer van gevaarlijke stoffen over het spoor mogen zich aan de buitenzijde van reservoirwagens of tankcontainers geen gevaarlijke resten van de stof bevinden die op dat moment wordt vervoerd. De meldingen waarbij deze druppellekkages worden aangetroffen aan de buitenzijde van de tanks is sinds het najaar van 2024 flink toegenomen. Die druppels bevatten stoffen die milieugevaarlijk zijn en een risico voor mens en omgeving kunnen vormen, zeker als er in de loop van een reis sprake is van een flink aantal liters gelekte stof.
In 2023 waren er 26 druppellekkages en in 2024 waren dat er 52. In 2025 lag dat aantal een stuk hoger: op basis van de meldingen en eigen waarnemingen zijn afgelopen jaar ruim 400 lekkages geconstateerd. Daarom is de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) in 2025 gestart met het project ‘Laden en Lossen’. Met het project wordt aan de voorkant ingezet op verbetering en het voorkomen van druppellekkages.
De afgelopen maanden zijn gesprekken gevoerd met veiligheidsdiensten, de branchevereniging van tankopslagbedrijven en de chemische industrie. Ook is op de werkvloer meegekeken met het daadwerkelijke laden en lossen en zijn de bevindingen hiervan gedeeld met de betrokkenen.
Afsluiters in gesloten positie
Het Reglement voor het internationaal spoorwegvervoer van gevaarlijke goederen (RID) bevat duidelijke voorschriften voor de controles die na het laden of lossen van reservoirwagens of tankcontainers moeten worden uitgevoerd. Het RID schrijft voor dat moet worden vastgesteld dat afsluiters daadwerkelijk gesloten zijn. Om aan het RID te voldoen, moeten terminals zelf procedures maken die op de bepalingen in het reglement aansluiten. Een uitsluitend visuele inspectie is volgens het RID niet voldoende.
Sanering
Arjan Grob is coördinator gevaarlijke stoffen spoor bij de ILT. Volgens hem gaat het bij de meldingen meestal om relatief kleine hoeveelheden vloeistof die, ogenschijnlijk onschuldig, tijdens het rangeren, het overstaan of rijden uit wagons lekken. Grob: “Wat begint met een paar druppels, kan eindigen in een kostbaar saneringsproject of langdurige milieu-impact.”
Economie
De komende periode verwacht de ILT dat het aantal meldingen van druppellekkages vermindert, mede door de inzet aan de voorkant vanuit het project Laden en Lossen. “De sector is extra gewezen op de geldende regels en weet inmiddels dat we hier heel alert op zijn. We verwachten nu ook aan de zijde van tankopslagbedrijven en industrie meer waakzaamheid”, legt Grob uit. Hij voegt eraan toe dat de ILT bij het toezicht en de eventuele handhaving oog houdt voor het doel van de regelgeving, de inschatting van de risico’s en de proportionaliteit.
Grob: “Het vervoer van gevaarlijke stoffen per spoor is belangrijk voor onze economie. Brandstoffen, chemische producten en industriële grondstoffen vinden dagelijks hun weg door Nederland, over een spoorwegnet dat dwars door dichtbevolkte gebieden loopt. Deze logistieke levensader brengt ook verantwoordelijkheden met zich mee die rechtstreeks raken aan de veiligheid van mens en milieu.”
Dat toezicht altijd noodzakelijk blijft, bewijst een controle in november op een spooremplacement in Rotterdam. De ILT moest van de 16 reservoirwagens beladen brandstof voor straalvliegtuigen (UN 1863) 8 reservoirwagens terugsturen naar het tankopslagbedrijf. Bij verschillende reservoirwagens werden lekkages aangetroffen, zo waren verschillende pakkingen van de wagens veel te groot waardoor deze helemaal niet afsloten. Met het tankopslagbedrijf zijn afspraken gemaakt om dit te voorkomen.