In Nederland moeten alle wapenhandelaren die los kruit verkopen zich houden aan de Wet explosieven voor civiel gebruik (Wecg). De Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) controleert hierop zodat explosieven veilig zijn en voor het juiste doel worden gebruikt.
In de 1e helft van 2025 heeft de ILT opnieuw gecontroleerd bij 14 wapenhandelaren die eerder een waarschuwingsbrief kregen. Mede hierdoor houden de meeste wapenhandelaren zich nu aan de regels.
Aan 2 wapenhandelaren heeft de inspectie echter een last onder dwangsom (LOD) opgelegd. 1 voor het ontbreken van de vereiste Wecg-erkenning en 1 voor een onvolledig transactieregister. Als dit bij een volgende inspectie niet is opgelost, dan verbeuren zij een dwangsom van € 3.000 per overtreding tot een maximum van € 30.000.
Geen kruitverkoop zonder Wecg-erkenning
Iedereen die activiteiten uitvoert met kruit moet een Wecg-erkenning hebben. Dat geldt zowel voor de eigenaar, het personeel van een wapenhandel als de klanten die kruit kopen. Zonder deze erkenning mag het kruit niet worden verkocht of gekocht. Zo wordt voorkomen dat onbevoegden beschikken over kruit. De afdeling Korpscheftaken van de politie geeft de erkenning af. De erkenning volgt pas nadat er een screening is gedaan door de politie. 1 wapenhandelaar verrichtte herhaaldelijk handelingen met kruit zonder de vereiste Wecg-erkenning. Hij kreeg hiervoor een last onder dwangsom opgelegd.
LOD voor onvolledig transactieregister
Wapenhandelaren moeten precies bijhouden aan wie zij kruit verkopen, welk type en in welke hoeveelheid. Dit doen zij in een transactieregister. Zo is duidelijk wie wat koopt, en wordt voorkomen dat kruit in onbevoegde of verkeerde handen terechtkomt. Tijdens de herinspectie bleken 4 van de 14 wapenhandelaren het register onvolledig of onjuist bij te houden. 1 wapenhandelaar kreeg hiervoor een LOD opgelegd omdat hij herhaaldelijk de waarschuwingen van de ILT naast zich neerlegde.
Ontbrekende overbrengingsvergunning
Een overbrengingsvergunning is verplicht om explosieven te mogen vervoeren, zodat duidelijk is waar kruit naartoe wordt vervoerd en mogelijk wordt opgeslagen. Deze vergunning wordt afgegeven door de gemeente waar het transport van kruit eindigt. Door inspecties bij groothandelaren heeft de ILT bovendien bereikt dat wapenhandelaren zonder overbrengingsvergunning geen kruit kunnen kopen.
Tijdens de hercontroles waren er toch 5 wapenhandelaren die nog geen overbrengingsvergunning hadden. Dit kwam door onwetendheid over de vergunning bij zowel de wapenhandelaren als de betrokken gemeenten. Met hulp van de ILT zijn de overbrengingsvergunningen alsnog door de gemeenten afgegeven.
Betere naleving in 2025
Ten opzichte van 2024 ziet de ILT als gevolg van haar toezicht een duidelijke verbetering in de naleving van de regels. Zo beschikken inmiddels alle geïnspecteerde wapenhandelaren over een geldige overbrengingsvergunning. Dit geldt ook voor de verplichte Wecg-erkenning. In 2024 waren er 9 wapenhandelaren die niet over deze erkenning beschikten. 1 handelaar kreeg toen een LOD opgelegd voor het verkopen van kruit aan klanten zonder WECG erkenning. Deze LOD is na 2 hercontroles in 2025 opgeheven. Voor wat betreft de intracommunautaire vergunning die nodig is voor het vervoer van kruit van en naar andere EU-landen, kwam de ILT in 2025 geen onregelmatigheden meer tegen. Ook hadden alle handelaren alleen kruitbussen met de vereiste CE-markering in opslag.
Toezicht door de ILT
De ILT houdt toezicht op het civiel gebruik van explosieven en de naleving van de Wet explosieven voor civiel gebruik (Wecg) om ervoor te zorgen dat explosieven op een veilige manier worden verhandeld en vervoerd ter bescherming van mens en milieu. In haar toezicht werkt de inspectie nauw samen met ketenpartners zoals politie door onder andere onderling kennis uit te wisselen. Meer informatie over explosieven voor civiel gebruik is te vinden op de site van de ILT.