CERN lanceert dit jaar nieuw publicatieplatform Open Research Europe

De European Organization for Nuclear Research (CERN) is onlangs geselecteerd om een nieuwe fase van Open Research Europe (ORE) te lanceren. Een speciaal financieringsconsortium – bestaande uit de Europese Commissie en nationale financieringsinstanties en onderzoeksorganisaties uit Europa – maakt dit mogelijk. NWO is onlangs toegetreden tot dit consortium.

Met de lancering van het nieuwe ORE-platform, later dit jaar, wordt de mogelijkheid tot publiceren verder uitgebreid naar onderzoekers die verbonden zijn aan instellingen in landen die aan het consortium deelnemen. Publiceren blijft volledig gratis, zowel voor onderzoekers met EU-financiering als auteurs uit deelnemende landen. Het feit dat NWO toetreedt, betekent voor Nederlandse onderzoekers dat ORE als publicatiekanaal voor iedere onderzoeker beschikbaar wordt, los van de vraag of ze over een NWO-beurs beschikken. Het doel van het nieuwe platform is het bevorderen van gelijkheid, diversiteit en transparantie in wetenschappelijke communicatie, terwijl hoge normen van kwaliteit en integriteit worden gewaarborgd.

Marcel Levi, voorzitter van NWO en vicepresident van Science Europe over het belang van het platform: "Voor NWO sluit de ontwikkeling van het Open Research Europe-platform uitstekend aan bij onze institutionele open access- en open science-strategie. Deze strategie richt zich onder meer op het stimuleren van alternatieven voor open access buiten commerciële partijen om of het betalen van open access fees via het zogenaamde APC-model. Wat het nieuwe ORE voor ons bijzonder maakt, is het inherent samenwerkende karakter: een brede coalitie van financiers en instellingen uit heel Europa die samen een duurzame open access-publicatie-infrastructuur opbouwen. Hiermee bevorderen we gezamenlijk open science-praktijken, zoals open peer review. Het hosten van het platform bij CERN geeft een krachtig signaal aan academische gemeenschappen dat het nieuwe ORE stevig is verankerd in publieke waarden en dat het consortium zich inzet voor het beschermen van publiek gefinancierd onderzoek."

Het hosten van het platform bij CERN geeft een krachtig signaal aan academische gemeenschappen dat het nieuwe ORE stevig is verankerd in publieke waarden en dat het consortium zich inzet voor het beschermen van publiek gefinancierd onderzoek.

Kwaliteit en transparantie

ORE volgt het innovatieve Publish–Review–Curate-model, dat kwaliteit en transparantie in het publiceren van onderzoek bevordert. Artikelen worden eerst gecontroleerd op integriteit, daarna openlijk gepubliceerd en ge-peer-reviewed. Peer review-rapporten worden openbaar gemaakt, en artikelen die succesvol door de beoordeling komen, worden samengevoegd tot onderwerpspecifieke collecties. Deze aanpak combineert kwaliteitsborging met openheid. Ook post-publicatie-beoordeling wordt mogelijk gemaakt.

Gestage groei

De Europese Commissie lanceerde ORE in 2021 om onderzoekers binnen een EU-onderzoeksprogramma een gratis optie voor publiceren te kunnen bieden. Het platform is ontworpen om publiek gefinancierd onderzoek transparanter, toegankelijker en duurzamer te maken via een innovatief publicatiemodel. In de vijf jaar sinds de lancering heeft het platform een gestage groei en acceptatie gekend binnen de onderzoeksgemeenschap, met meer dan 1.200 gepubliceerde artikelen en meer dan 6.300 auteurs van meer dan 3.000 instellingen wereldwijd.

CERN

De rol van CERN bij het nieuwe ORE bouwt voort op haar langdurige ervaring in het ontwikkelen en onderhouden van open science-infrastructuren. Zo heeft CERN veel expertise in door de gemeenschap bestuurde diensten voor de wereldwijde onderzoeksgemeenschap. Door ORE bij CERN te huisvesten, wil het consortium een neutrale, betrouwbare en duurzame omgeving bieden, waarbij wordt geput uit expertise die is opgedaan via toonaangevende open science-initiatieven, zoals Zenodo, Invenio en SCOAP3.

"Voor CERN is het hosten van Open Research Europe een natuurlijke uitbreiding van onze toewijding aan open, door de gemeenschap geleide wetenschappelijke infrastructuur", aldus Alex Kohls, hoofd van de afdeling Organisational Support and Improvement bij CERN. "Het platform ondersteunt de snelle uitwisseling van onderzoek en versterkt tegelijkertijd de positie van Europa om de toekomst van wetenschappelijke communicatie vorm te geven."

Eerlijker, rechtvaardiger en diverser

Ook de EU-Council’s Conclusions on Open Scholarly Communication (mei 2023) onderstreept het belang om zo’n platform te ondersteunen. NWO zet zich al langer in voor het bevorderen van diamond open access (geen kosten voor auteur en lezer). Zo stond NWO aan de basis van het nationale publicatieplatform openjournals.nl en steunt het diamond open access-uitgevers als Open Library for the Humanities (OLH) en SciPost.

Het ORE-financieringsconsortium omvat momenteel leden uit Oostenrijk, Frankrijk, Duitsland, Italië, Nederland, Noorwegen, Portugal, Slovenië, Spanje, Zweden en Zwitserland. De Europese Commissie neemt deel als permanente waarnemer aan het bestuur en biedt toegewijde financiële ondersteuning. CERN zal de technische en operationele infrastructuur voor het platform leveren, gebouwd op de open-source software Open Journal Systems (OJS), terwijl governance en redactioneel toezicht bij het ORE-consortium blijven.

Bron: NWO