Samenwerking tussen Indonesië en Nederland in de spotlights

Indonesië is een cruciale partner bij het aanpakken 's werelds meest complexe transities. Van snelle verstedelijking en biodiversiteitsverlies tot infectieziekten en klimaatgedreven gezondheidsrisico's: het land vertegenwoordigt een levend laboratorium van wereldwijde verandering. Voor Nederlandse onderzoekers betekent samenwerking met Indonesische collega's dat ze direct inzicht kunnen krijgen in deze veranderingen terwijl ze zich voltrekken.

Maar de samenwerking werkt twee kanten op. Terwijl Indonesië wordt geconfronteerd met stijgende temperaturen, uitbreidingen van stedelijke gebieden en nieuwe risico's voor de volksgezondheid, biedt Nederland uitgebreide expertise op het gebied van systeemdenken, gegevensanalyse en geïntegreerd bestuur. Zo delen de twee landen niet slechts hun inzichten met elkaar, maar co-produceren ze kennis door samen nieuwe modellen voor veerkracht en duurzame ontwikkeling op te zetten. 

Elk project illustreert dezelfde les: lokaal verankerde mondiale partnerschappen zijn de sleutel tot het vinden van oplossingen voor wereldwijde problemen.  De onderwerpen variëren van de bouw van de nieuwe hoofdstad van Indonesië, de verspreiding van vogelgriep tot de gevolgen van klimaatverandering voor de gezondheid.

De stedelijke toekomst heroverwegen: het nieuwe hoofdstad project

Toen Indonesië de verhuizing van zijn hoofdstad van Jakarta naar Nusantara aankondigde, leidde dat tot een van de grootste stedelijke transformaties in de moderne geschiedenis. Voor projectleider Kei Otsuki en haar team was dit niet alleen een stedenbouwkundige uitdaging, maar ook een maatschappelijke.

“Ons project zou simpelweg niet kunnen bestaan zonder onze Indonesische partners,” legt ze uit. “Zij brengen de lokale kennis, netwerken en contextueel begrip mee die nodig zijn om te begrijpen wat het betekent om een megaproject te bouwen en te besturen in een ecologisch en sociaal diverse omgeving.”

Het onderzoek brengt experts op het gebied van geografie, planning, ontwikkelingsstudies, bosbouw en bestuur uit beide landen samen. Wat het onderzoek uniek maakt is de integratie van wetenschap, beleid en gemeenschap: er wordt direct samengewerkt met nationale en lokale overheden, inheemse en migrantengemeenschappen en maatschappelijke organisaties om ervoor te zorgen dat inzichten zich vertalen in sociaal en ecologisch verantwoorde stedelijke ontwikkeling.

Samen ziektes aanpakken: lessen uit de vogelgriep

Voor het team van Spencer Moore is samenwerking met Indonesië essentieel om te begrijpen hoe besmettelijke ziekten zich verspreiden en hoe gemeenschappen reageren. Aviaire influenza (HPAI) blijft een groot probleem in Zuidoost-Azië, waar nauw contact tussen mensen en dieren een constant pandemisch potentieel creëert.

Door samen te werken met Indonesische onderzoekers en Bahasa sprekende promovendi heeft het team toegang tot gemeenschappen en gegevens die anders buiten bereik zouden zijn. “We leren van elkaar - van het perspectief van de boeren en van de aanpak van ziektebestrijding door de gemeenschap”, zegt Spencer. “En die lessen gaan beide kanten op.”

Tijdens de COVID-19 pandemie werd duidelijk dat landen als Indonesië, met een sterkere traditie van gemeenschapsbewustzijn en zelfmanagement, waardevolle lessen hadden voor Europa. De samenwerking richt zich nu op het leren van deze basisbenaderingen om het bestuur van de gezondheidszorg en de paraatheid voor pandemieën in beide regio's te versterken.

Klimaatverandering en gezondheid

Terwijl Indonesië te maken heeft met stijgende temperaturen, overstromingen en tropische ziekten, bereidt Nederland zich voor op ziekteverwekkers die noordwaarts trekken als gevolg van klimaatverandering. Voor Zenlin Kwee en haar team vormt deze gedeelde kwetsbaarheid de basis van een echt wederzijds partnerschap.

"De kracht ligt in het samenbrengen van twee contexten: tropisch Indonesië en gematigd Nederland. Deze gedeelde kwetsbaarheid is de drijvende kracht achter een gelijkwaardig partnerschap waarin beide landen leren hoe ze veerkrachtige gezondheidssystemen kunnen opbouwen," zegt Zenlin.

Door diepgaand lokaal inzicht en sterke betrokkenheid van de Indonesische partners bij de gemeenschap te combineren met Nederlandse expertise op het gebied van technologie en bestuur, ontwikkelt het team strategieën voor klimaatbestendige gezondheidssystemen die over de continenten heen werken.

Van partnerschap naar gedeelde toekomst

Deze projecten zijn duidelijke voorbeelden van een nieuw model van internationale samenwerking dat is gebaseerd op vertrouwen, gelijkwaardigheid en langdurige betrokkenheid. Of, zoals een deelnemer opmerkte: “Indonesië is niet alleen een projectlocatie, maar  een coproducent van ideeën, beleid en oplossingen.”

Over WINNER en het Merian Fonds

De Week of Indonesia - Netherlands Education and Research (WINNER) is een gezamenlijk initiatief van NWO, de Ambassade van het Koninkrijk der Nederlanden in Jakarta, het Indonesische Ministerie van Onderwijs, Cultuur, Onderzoek en Technologie en partneruniversiteiten. Het viert bilaterale samenwerking in wetenschap, onderwijs en innovatie.

Het Merian Fund is een fonds voor internationale samenwerking met opkomende wetenschapslanden. Onderzoekssamenwerkingsverbanden onder het Merian Fund worden gekarakteriseerd door een impact-gedreven aanpak van brede uitdagingen voor de samenleving en hebben als doel om bij te dragen aan het bereiken van de Duurzame Ontwikkelingsdoelen (SDG’s) van de Verenigde Naties over de hele wereld. Sinds 2024 vallen de programma’s van het Merian Fund onder de mondiale programma’s van NWO.