Gepubliceerd op: 17 maart 2026, 10.21 uur
In 2026 beschermt de Oosterscheldekering alweer 40 jaar een groot deel van Zeeland tegen hoogwater. Omdat de stormvloedkering na tientallen jaren gebruik toe is aan grote vervangingen en renovaties, voerde Deltares in 2024 en 2025 in opdracht van Rijkswaterstaat uitgebreide schaalmodelproeven uit.
De resultaten daarvan zijn nu beschikbaar: de waterkrachten op belangrijke onderdelen van de kering zijn met veel aandacht vastgesteld en vergeleken met de oorspronkelijke doelen van het ontwerp.
Waarom renovatie nodig is
In de komende tientallen jaren moeten steeds meer onderdelen van de Oosterscheldekering worden vernieuwd of vervangen. Het gaat onder meer om:
- 124 bewegingswerken, waaronder de cilinders die de schuiven aansturen
- 124 zijaanslagen, de rubberen stootkussens tussen schuiven en pijlers
- 62 schuiven, die op termijn eveneens aan vervanging toe zijn
Deze ingrepen vragen veel investeringen, maar zijn noodzakelijk om de kering ook in de toekomst betrouwbaar te laten functioneren.
Toetsen aan moderne veiligheidseisen
Ter voorbereiding op de renovaties beoordelen we opnieuw of de oorspronkelijke ontwerpen voldoen aan de huidige eisen voor overstromingsveiligheid. Daarbij wordt ook nieuwe kennis meegenomen, bijvoorbeeld over zeespiegelstijging en extreme weersomstandigheden.
Om beter te begrijpen aan welke krachten de constructie wordt blootgesteld, heeft Deltares testen ontworpen en uitgevoerd met een schaalmodel, van 1 op 40. In dat model werden meerdere goede meetsensoren ingebouwd, zonder dat daarbij de vorm van de kering veranderde.
Daarnaast zijn moderne golfmachines ingezet, die zeer precies golfcondities richting de kering uitstuurden. Op die manier werden betrouwbare metingen gedaan. Om een idee te geven van de grootte van het model: in werkelijkheid is een schuif ruim 40 m lang en in het model is dat net iets meer dan 1 m.
In de testbassins is onder gecontroleerde omstandigheden onderzocht hoe waterkrachten inwerken op de meest beïnvloede onderdelen, zoals de schuiven en cilinderstangen. Bij dit nieuwe schaalmodel hebben we voortgebouwd op de werkwijze en de uitkomsten van de oorspronkelijke schaalmodeltesten, zoals die zijn uitgevoerd voor het ontwerp van de kering.
Het onderzoek heeft niet alleen belangrijke input voor de onderhoudsopgave opgeleverd, maar ook een grote bijdrage geleverd aan kennisbehoud en kennisontwikkeling van een nieuwe generatie ingenieurs voor de Oosterscheldekering.
Belangrijkste uitkomsten van het onderzoek
De schaalmodeltesten leveren nieuwe inzichten op voor het huidige en toekomstige onderhoud.
Nauwkeurigere bepaling van golfkrachten dwars op de schuiven
De krachten van golven die dwars op de schuiven van de kering inwerken zijn beter in beeld gebracht. Dit levert waardevolle data op voor verdere ontwikkeling van modellen die deze waterkrachten berekenen.
Nieuwe inzichten in langsrichting-krachten
Golfkrachten in de lengterichting van de schuiven blijken moeilijker dan voor de dwarse invloed van golven, maar uit de testen komt naar voren dat deze krachten mogelijk lager zijn dan eerder werd aangenomen.
Als dit wordt bevestigd met monitoring in de werkelijkheid, zal dit leiden tot verbetering van het onderhoud aan de zijaanslagen (stootkussens aan de uiteinden van de schuiven).
In tegenstelling tot numerieke modellen doet het water in het schaalmodel echt ‘zijn eigen ding’. Daardoor komen resultaten naar voren die je vooraf niet altijd kunt voorspellen.
Lagere belasting op cilinderstangen
Ook de golfbelasting op de cilinderstangen, die de schuiven bewegen, blijkt lager dan oorspronkelijk aangenomen. Daarmee kunnen binnen de huidige doelen van het ontwerp zwaardere golven worden opgevangen. Dit is belangrijk voor de renovatie en heeft een voordelig effect op de betrouwbaarheid van de kering.
Inzicht in toekomstige extremen
Ook onder zeer extreme omstandigheden, bijvoorbeeld bij een hoge zeespiegelstijging, laten de testen zien met welke scenario’s in de toekomst rekening moet worden gehouden. Deze kennis wordt gebruikt om onderhoud zo te verbeteren dat de kering ook op lange termijn betrouwbaar blijft werken.
Stevige basis voor toekomstige keuzes
De uitkomsten van de modelproeven en analyses bieden een stevige informatiebasis voor een veilig en efficiënt ontwerp van de huidige renovaties en toekomstige verbeteringen van de Oosterscheldekering. Hiermee blijft de kering ook in de toekomst klaar voor haar taak: Zeeland beschermen tegen hoogwater.