Vandaag heeft de Commissie, vertegenwoordigd door Vicevoorzitter Kaja Kallas en Commissaris voor Democratie, Justitie, Rechtsstaat en Consumentenbescherming, Michael McGrath, het Verdrag ondertekend voor de oprichting van de Internationale Claimscommissie voor Oekraïne namens de EU. De ondertekening is een belangrijke mijlpaal in de collectieve inspanningen van Europa om verantwoordelijkheid en gerechtigheid voor Oekraïne en het Oekraïense volk te waarborgen, zodat de slachtoffers van de brute oorlog van agressie van Rusland adequaat worden gecompenseerd. De ondertekening vond plaats in het kader van een diplomatieke conferentie, georganiseerd door de Raad van Europa en Nederland, en werd bijgewoond door de president van Oekraïne, Volodymyr Zelenskyy.
President von der Leyen zei: „De overeenkomst van vandaag geeft een glasheldere boodschap af: de agressieve oorlog van Rusland blijft niet onbeantwoord. Dit is een concreet instrument van gerechtigheid om ervoor te zorgen dat de agressor verantwoordelijk wordt gehouden. Verantwoordingsplicht is niet optioneel, het is onvermijdelijk. De slachtoffers van de wreedheid van Rusland hebben recht op compensatie. En wij zullen dit nastreven, als weer een voorbeeld van de standvastige steun van Europa aan Oekraïne.”
De Claimscommissie, opererend binnen het kader van de Raad van Europa, zal verantwoordelijk zijn voor het beoordelen, evalueren en beslissen over claims voor compensatie van schade, verlies of letsel veroorzaakt door Rusland in Oekraïne. Zij zal ook verantwoordelijk zijn voor het bepalen van het bedrag aan compensatie dat in elk geval verschuldigd is. De Claimscommissie bouwt voort op het belangrijke werk van het Register van Schade, opgericht in mei 2023 om in aanmerking komende claims te registreren. Als laatste stap bespreekt de Commissie met haar internationale partners juridische wegen om een compensatiefonds op te richten dat ervoor zou zorgen dat Rusland Oekraïne rechtstreeks compenseert voor de veroorzaakte schade.
De Claimscommissie zal de principes van gerechtigheid, verantwoordelijkheid en slachtoffersrechten krachtig ondersteunen en ervoor zorgen dat deze worden gehandhaafd in overeenstemming met het internationale juridische kader. Na de ondertekening van het Verdrag zullen de EU en haar lidstaten overgaan tot ratificatie.
Achtergrond
Sinds het begin van de grootschalige invasie van Rusland in Oekraïne heeft de internationale gemeenschap zich ingezet om ervoor te zorgen dat Oekraïne en haar burgers onder internationaal recht schadeloosstelling kunnen eisen. Een essentieel instrument dat dit doel ondersteunt, is het Register van Schade, opgericht in 2023. Het Register dient als een overzicht van alle in aanmerking komende claims voor compensatie van de door Rusland toegebrachte schade.
In maart 2025 begonnen de besprekingen over de oprichting van een Claimscommissie om voort te bouwen op het werk van het Register. In september resulteerden deze onderhandelingen in overeenstemming over het ontwerpverdrag voor de oprichting van een Internationale Claimscommissie voor Oekraïne binnen het kader van de Raad van Europa. Op 12 november diende de Commissie een voorstel in waarin zij de Raad verzocht toestemming te geven voor de ondertekening van het Verdrag, dat op 15 december door de Raad werd aangenomen.
Er wordt parallel gewerkt aan de oprichting van een speciaal tribunaal om Russische politieke en militaire leiders verantwoordelijk te houden, aangezien zij de grootste verantwoordelijkheid dragen voor het misdrijf van agressie tegen Oekraïne. In juni werd een overeenkomst gesloten tussen Oekraïne en de Raad van Europa voor de oprichting van dit speciale tribunaal. Sinds de afronding van de uitgebreide gedeeltelijke overeenkomst van het speciale tribunaal bereidt de EU een voorstel voor de ondertekening van dit instrument voor.
De EU ondersteunt ook Oekraïense autoriteiten, zoals het Openbaar Ministerie van Oekraïne, om de capaciteit te versterken voor het onderzoeken en vervolgen van internationale misdrijven die in Oekraïne zijn gepleegd, onder andere via de EU Advisory Mission. Daarnaast heeft de EU extra financiering verstrekt aan het Internationaal Strafhof voor haar werkzaamheden in Oekraïne en elders, om haar onderzoekscapaciteiten te ondersteunen, de opslag- en verwerkingsinfrastructuur van gegevens uit te breiden en aanvullende analytische capaciteiten op te bouwen.
Voor meer informatie
Rusland ter verantwoording roepen