Het Coalitieakkoord 2026-2030 van D66, VVD en CDA verbetert het overheidssaldo op de korte termijn, maar vooral op de lange termijn loopt de overheidsschuld op. De doorsnee koopkracht daalt beperkt. De uitstoot van zowel broeikasgassen als stikstof daalt, al is het nog onvoldoende om de stikstofdoelen uit het coalitieakkoord te halen. Dat blijkt uit de analyse van het coalitieakkoord die het Centraal Planbureau (CPB) en het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) vandaag hebben gepubliceerd.
Effecten op de begroting
Het coalitieakkoord verhoogt de defensie-uitgaven met het oog op het behalen van de nieuwe NAVO-norm en laat de uitgaven aan zorg en sociale zekerheid minder stijgen. Dat gebeurt onder meer via een hoger eigen risico, ombuigingen op de langdurige zorg en versoberingen in werkloosheids- en arbeidsongeschiktheidsuitkeringen. Tegelijk stijgen de lasten op inkomen en arbeid door het slechts gedeeltelijk corrigeren van belastingschijven voor inflatie en hogere premies. Binnen de kabinetsperiode verbetert het EMU-saldo met 0,2% bbp, maar op de lange termijn loopt de overheidsschuld op tot 137% bbp in 2060, onder meer door verder oplopende defensie-uitgaven en extra investeringen in woningbouw, klimaat en stikstof.
Economische effecten
Het coalitieakkoord leidt tot een daling van de doorsnee koopkracht met 0,4% per jaar, vooral door hogere lasten. Lagere inkomens gaan er iets meer op achteruit dan hogere inkomens, omdat ze meer nadeel van het hogere eigen risico hebben en minder profiteren van de nieuwe kindregeling. De inkomenszekerheid neemt af door aanpassingen in WW en WIA. Tegelijkertijd versterkt het akkoord het menselijk kapitaal via hogere onderwijsuitgaven en verbeteren publieke infrastructuur en extra financiering voor scale-ups het investeringsklimaat. Maatregelen voor de woningmarkt vergroten op lange termijn licht het woningaanbod.
Klimaat, natuur en stikstof
Met het maatregelenpakket zet het kabinet een stap richting de eigen stikstofdoelen, maar die zijn nog niet binnen bereik. Door subsidies krimpt de veestapel en passen boeren nieuwe technieken toe. Maatregelen voor extensieve landbouw in gebieden rondom natuur dragen bij aan natuurherstel. Veel voorgenomen regelgeving in het coalitieakkoord moet nog worden uitgewerkt, waardoor effecten onzeker zijn. De reductie van de uitstoot van broeikasgassen vindt vooral plaats in de industrie door subsidiëring vanuit de SDE++ en in de elektriciteitssector door meer windenergie op zee. Om de klimaatdoelen in 2050 te realiseren, is aanvullend beleid nodig.
Gerelateerd
Over het onderwerp:
Verkiezingen en formatie
In aanloop naar de verkiezingen voor de Tweede Kamer biedt het Planbureau voor de Leefomgeving politieke partijen aan om hun verkiezingsprogramma te laten analyseren.