De Commissie stelde maatregelen voor om mazen in de wet te dichten, om ontwijking te voorkomen en de effectiviteit van het Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM) van de EU te versterken, naar aanleiding van feedback uit de industrie. Vanaf 1 januari 2026 wordt het toepassingsgebied van CBAM uitgebreid met specifieke staal- en aluminiumintensieve downstreamproducten, terwijl mazen in de wet worden gedicht om ontwijking te voorkomen.
Als reactie op de oproep van de sector wordt een tijdelijk ondersteuningsschema ingevoerd om EU-producenten die kwetsbaar zijn voor koolstoflekkage te beschermen, waarbij schonere bedrijven wereldwijd worden beloond en een eerlijk, concurrerend speelveld wordt bevorderd.
De voorstellen van vandaag houden ook rekening met zorgen van vertrouwde internationale partners, die profiteren van enkele vereenvoudigingen en flexibiliteiten. Het introduceert het concept van gelijkwaardigheid in koolstofbelasting en prijsvermindering, en bevat een nieuwe clausule die onderhandelde handelsfaciliteringsmaatregelen mogelijk maakt, zoals wederzijdse erkenning van betrouwbare accreditatie-instellingen en nieuwe faciliteiten voor gelijkwaardigheid van koolstofprijsvermindering.
Dit zal de rol van CBAM bij het bevorderen van decarbonisatie buiten de EU-grenzen verder versterken, gefaciliteerd door outreach en technische hulp, wat wordt bevestigd in het vandaag gepresenteerde CBAM Review-rapport.
De vandaag voorgestelde maatregelen:
Uitbreiding naar downstreamproducten
Het Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM) van de EU richt zich momenteel op basismaterialen zoals aluminium, cement, elektriciteit en staal.
Vanaf 2026 betalen importeurs een koolstofprijs voor emissies die aan deze goederen zijn verbonden, waarmee het speelveld wordt gelijkgetrokken met in de EU geproduceerde materialen die onder het EU Emissions Trading System (ETS) vallen. Hoewel dit koolstoflekkage voorkomt, verhoogt het de kosten voor EU-producenten die deze materialen gebruiken in downstreamproducten, zoals wasmachines. De productie kan verschuiven naar landen met zwakkere klimaatbeleid, of EU-goederen kunnen worden vervangen door koolstofintensieve importen.
Om dit tegen te gaan, is de Commissie van plan het bereik van CBAM uit te breiden tot 180 staal- en aluminiumintensieve producten, zoals machines en apparaten, om ervoor te zorgen dat emissies worden verminderd in plaats van verplaatst.
De overgrote meerderheid, 94%, van deze downstreamproducten betreft industriële toeleveringsketenproducten met een hoog (gemiddeld 79%) staal- en aluminiumgehalte, gebruikt in zware machines en gespecialiseerde apparatuur, zoals basisbevestigingen, cilinders, industriële radiatoren of machines voor gieten. Een klein aandeel, 6%, van de downstreamproducten betreft ook huishoudelijke goederen. Een EU-producent van dergelijke downstreamproducten kan te maken krijgen met hogere kosten voor de staal- en aluminiummaterialen die in het productieproces worden gebruikt.
Aanvullende anti-ontwijkingsmaatregelen
Voortbouwend op lessen uit de overgangsperiode versterkt de Europese Commissie strategieën om ontwijkingsrisicos aan te pakken die zijn geïdentificeerd in het Steel and Metal Action Plan en via consultaties met belanghebbenden.
Door het gebruik van schroot te bevorderen om emissies in energie-intensieve producten te verminderen, neemt de Commissie nu pre-consumer aluminium- en staalafval op in de CBAM-berekeningen. Dit zorgt voor een eerlijke koolstofprijs voor zowel in de EU gemaakte als geïmporteerde goederen.
Belangrijke voorstellen omvatten verbeterde rapportagevereisten voor betere traceerbaarheid van CBAM-goederen en het aanpakken van verkeerde verklaringen over emissie-intensiteit. De Commissie krijgt de bevoegdheid om op bewijs gebaseerde misbruiken aan te pakken die de financiële verantwoordelijkheden van CBAM ontwijken, waarbij aanvullende bewijzen worden vereist wanneer werkelijke waarden onbetrouwbaar zijn, en in dergelijke specifieke gevallen wordt teruggevallen op landwaarden.
Tijdelijk Decarbonisatiefonds
De Europese Commissie heeft een fonds opgericht om tijdelijk EU-producenten van CBAM-goederen te ondersteunen en koolstoflekkagerisicos te beperken. Dit adresseert het verlies aan concurrentievermogen op markten van derde landen waar EU-goederen mogelijk worden verdrongen door goedkopere, meer emissie-intensieve alternatieven, wat mogelijk de wereldwijde emissies verhoogt.
Het fonds zal een deel van de EU-ETS-kosten voor koolstof vergoeden voor goederen die nog steeds risico lopen op koolstoflekkage, met ondersteuning afhankelijk van aangetoonde decarbonisatie-inspanningen.
De financiering komt uit bijdragen van lidstaten, die 25% van de opbrengsten uit CBAM-certificaatverkopen in 2026 en 2027 vormen, terwijl de resterende 75% een EU-eigen middel zal zijn.
CBAM review rapport
De Commissie publiceerde ook een rapport waarin de ervaring met de uitvoering van CBAM tijdens de overgangsperiode van oktober 2023 tot eind 2025 wordt geëvalueerd. Het beoordeelt de bijdrage van CBAM aan het aanpakken van koolstoflekkage en het bevorderen van wereldwijde koolstofprijsstelling, en onderzoekt governance, administratie en handhaving evenals de internationale dimensie van CBAM.
De bevindingen benadrukken CBAM als een belangrijke motor bij het bevorderen van decarbonisatie in landen buiten de EU, mede dankzij de outreach en technische assistentie die de implementatie vergemakkelijken. Het rapport schetst ook de implementatieroadmap en bijbehorende maatregelen die nodig zijn om vanaf 2026 een efficiënt en effectief definitief regime te waarborgen.
Achtergrond
CBAM is een milieumaatregel die cruciaal is om het klimaatdoel van de EU van klimaatneutraliteit tegen 2050 te bereiken, ontwikkeld in lijn met de verplichtingen onder het Klimaatakkoord van Parijs. Terwijl het ETS de koolstofproductie binnen de EU prijst, legt CBAM een prijs op producenten die goederen binnen Europa verkopen. Gelanceerd in de overgangsfase in oktober 2023, bood CBAM een voorspelbare en evenwichtige overgang voor EU- en niet-EU-bedrijven. Na twee jaar overgangsperiode wordt de financiële aanpassing van CBAM vanaf 1 januari 2026 geleidelijk ingevoerd. Dit zal de afbouw van gratis toewijzingen onder het EU ETS weerspiegelen, die tot 2034 zal plaatsvinden. De EU ondersteunt via Global Europe actief decarbonisatie in derde landen, dit vertegenwoordigt 8 keer de verwachte middelen van de toekomstige CBAM-eigen bron.
Voor meer informatie
Uitvoerings- en gedelegeerde handelingen (Carbon Border Adjustment Mechanism - Taxation and Customs Union)
CBAM Review rapport (Carbon Border Adjustment Mechanism - Taxation and Customs Union)