De Europese Commissie heeft, onder EU-steunregels, de hervorming van het Franse capaciteitsmechanisme voor elektriciteit goedgekeurd. Deze steunmaatregel heeft tot doel ervoor te zorgen dat er voldoende capaciteit is om elektriciteit te produceren, op te slaan of flexibel te verbruiken en dat de elektriciteitsproductie voldoet aan de verwachte vraag.

De Franse maatregel

Frankrijk heeft de Commissie op de hoogte gebracht van de hervorming van zijn capaciteitsmechanisme om de beveiliging van de elektriciteitsvoorziening te waarborgen tijdens leveringsperioden van november tot maart. De maatregel zal 10 jaar lopen vanaf november 2026.

Onder dit marktbrede mechanisme vergoedt de transmissiesysteembeheerder (‘TSO) alle capaciteit die nodig is om te voldoen aan de betrouwbaarheidsnorm, namelijk het maximaal aanvaardbare aantal uren uitval per jaar dat het systeem moet halen om een adequate beveiliging van de levering te garanderen. Uitval is de hoeveelheid elektrische vraag die niet kan worden voldaan door onderbrekingen in de levering. De betrouwbaarheidsnorm is vastgesteld op basis van de nationale beoordeling van de middelenadequaatheid van Frankrijk en goedgekeurd door het Agentschap voor de Samenwerking van Energie Regulators (‘ACER).

Het capaciteitsmechanisme staat open voor alle projecten die beschikbaar willen zijn tijdens schaarsteperiodes. Dergelijke projecten omvatten elektriciteitsproductie, vraagrespons (partijen die hun gebruik verlagen als reactie op verminderde levering) en opslag (onder voorbehoud van milieukwalificatiecriteria). De begunstigden worden geselecteerd via twee transparante, niet-discriminerende biedingsprocessen. Eén vindt plaats vier jaar voor de relevante leveringsperiode, en een andere één jaar voor die leveringsperiode. Op basis van historische gegevens van het bestaande capaciteitsmechanisme dat sinds 2016 van kracht is, wordt het budget van de maatregel geschat op €2 miljard per jaar, in totaal €20 miljard over de periode van 10 jaar, afhankelijk van de resultaten van elke capaciteitsveiling.

De maatregel staat open voor projecten die zich in Frankrijk en België bevinden vanaf de eerste veilingen. Frankrijk streeft ernaar deelname van alle andere aangrenzende lidstaten zo snel mogelijk mogelijk te maken. Het capaciteitsmechanisme zal de ontwikkeling van flexibiliteitsdiensten (opslag en vraagresponsoperatoren) ondersteunen waar nodig om het Franse nationale flexibiliteitsdoel te bereiken volgens EU-wetgeving en ACER-methodologie. Het capaciteitsmechanisme bevat kenmerken om voldoende netto-elektriciteitsproductie te waarborgen om de betrouwbaarheidsnorm te halen.

De beoordeling door de Commissie

De Commissie heeft de Franse maatregel beoordeeld onder EU-steunregels, met name Artikel 107, lid 3, onder c van het Verdrag betreffende de werking van de EU (‘VWEU), dat lidstaten in staat stelt bepaalde economische activiteiten te ondersteunen onder bepaalde voorwaarden, en de Richtsnoeren voor staatssteun voor klimaat-, milieu- en energie 2022 (‘CEEAG).

De Commissie constateerde dat:

  • De maatregel noodzakelijk en passend is om het nagestreefde doel te bereiken, in overeenstemming met de EU-elektriciteitsverordening.
  • De maatregel evenredig is omdat het niveau van de steun overeenkomt met de effectieve financieringsbehoeften. Bovendien wordt de steun toegekend aan projecten die geselecteerd zijn via een transparant, niet-discriminerend biedingsproces, met waarborgen om effectieve concurrentie te garanderen. Begunstigden concurreren op basis van het bedrag van de gevraagde steun per MW beschikbare capaciteit tijdens een schaarstegebeurtenis. Hierdoor heeft de maatregel een beperkte impact op concurrentie en handel tussen lidstaten.
  • De maatregel aansluit bij de beste praktijken voor capaciteitsmechanismen zoals vastgelegd in het Clean Industrial State Aid Framework (‘CISAF). 

Op basis hiervan heeft de Commissie de Franse maatregel goedgekeurd onder EU-steunregels.

Achtergrond

De CEEAG 2022 van de Commissie bieden richtlijnen over hoe de Commissie de compatibiliteit beoordeelt van milieubescherming, inclusief klimaatbescherming, en energie-steunmaatregelen die onder de meldingsplicht vallen volgens artikel 107, lid 3, onder c VWEU.

De richtlijnen creëren een flexibel, doelgericht kader om lidstaten te helpen de noodzakelijke ondersteuning te bieden om de European Green Deal doelstellingen op een gerichte en kosteneffectieve manier te bereiken. De regels omvatten een afstemming op de belangrijke EU-doelen en -doelstellingen zoals vastgelegd in de European Green Deal en op andere recente regelgevende wijzigingen op het gebied van energie en milieu, en houden rekening met het toenemende belang van klimaatbescherming. Ze bevatten secties over energie-efficiëntiemaatregelen, steun voor schone mobiliteit, infrastructuur, circulaire economie, vermindering van vervuiling, bescherming en herstel van biodiversiteit, evenals maatregelen om de beveiliging van de energievoorziening te waarborgen, onder bepaalde voorwaarden.

Capaciteitsmechanismen hebben als belangrijk doel het waarborgen van de beveiliging van de elektriciteitsvoorziening. Capaciteitsmechanismen moeten goed ontworpen zijn om te voorkomen dat ze (i) leiden tot hogere elektriciteitsprijzen voor consumenten, (ii) oneerlijke voordelen geven aan bepaalde energiebedrijven, of (iii) de elektriciteitsstromen over de EU-grenzen belemmeren.

De EU-elektriciteitsverordening stelt regels vast om de werking van de interne elektriciteitsmarkt te waarborgen en definieert een kader voor het regelmatig beoordelen van het verwachte beveiligingsniveau in de EU. Wanneer een risico wordt geïdentificeerd, moeten lidstaten de werking van de elektriciteitsmarkt herzien en overwegen de verstoringen die het risico kunnen veroorzaken te verwijderen. Indien deze aanpak onvoldoende is om het geïdentificeerde risico aan te pakken, kunnen lidstaten een capaciteitsmechanisme invoeren, onderworpen aan ontwerpeisen om kosteneffectieve, schonere en evenredige maatregelen te garanderen voor de beveiliging van de elektriciteitsvoorziening.

Voor meer informatie

De niet-vertrouwelijke versie van de beslissing zal beschikbaar worden gesteld onder zaaknummer SA.117564 in het register van staatssteun op de concurrentiewebsite van de Commissie website zodra eventuele vertrouwelijkheidskwesties zijn opgelost. Nieuwe publicaties van staatssteunbesluiten op internet en in het Publicatieblad worden vermeld in de Competition Weekly e-News.