De Europese Commissie is een diepgaand onderzoek gestart om te beoordelen of de publieke steun die Tsjechië wil verlenen voor de bouw en exploitatie van twee nieuwe kernreactoren in Dukovany in overeenstemming is met de EU-regels voor staatssteun.

Het onderzoek van de Commissie

In april 2024 keurde de Commissie steun goed voor de bouw en exploitatie van een enkele nieuwe kernreactor in Dukovany. Dukovany is de locatie van een bestaande kerncentrale. De Tsjechische regering besloot echter vervolgens de investering in nucleaire capaciteit uit te breiden om de decarbonisatie van de elektriciteitssector te versnellen en een vastgesteld tekort in de elektriciteitsvoorziening aan te pakken. In oktober 2025 heeft Tsjechië de Commissie op de hoogte gebracht van haar plan om de bouw en exploitatie van twee nieuwe kernreactoren in Dukovany te ondersteunen, met een elektriciteitsopwekkingscapaciteit van elk tot 976 MWe.

De twee nieuwe eenheden, die naar verwachting in 2036 en 2037 in bedrijf zullen gaan, moeten de beveiliging van de elektriciteitsvoorziening voor Tsjechië en voor buurlanden vergroten, helpen bij de decarbonisatie van de energiesector en de Tsjechische energiemix diversifiëren. De begunstigde van de maatregel is Elektrárna Dukovany II (‘EDU II), een bedrijf dat is opgericht om de nieuwe kernreactoren te ontwikkelen en te exploiteren. EDU II is eigendom van de Tsjechische staat (80%) en ČEZ (20%), de enige exploitant van kerncentrales in Tsjechië.

Tsjechië is van plan de bouw van de nieuwe kernreactoren te ondersteunen via drie maatregelen: een rentevrije terugbetaalbare staatslening van een initiële omvang die momenteel wordt geschat tussen €23 miljard en €30 miljard, die de volledige bouwkosten zal dekken; een tweeweg contract voor verschil (‘CfD) met een voorgestelde duur van 40 jaar om stabiele inkomsten voor de kerncentrale te waarborgen; en een mechanisme om EDU II te beschermen in geval van beleidswijzigingen en nadelige gevolgen, om het risico te beperken dat voortkomt uit de lange blootstelling aan beleidswijzigingen.

Op dit moment heeft de Commissie op basis van haar voorlopige beoordeling het project noodzakelijk bevonden en is van mening dat de steun de ontwikkeling van een economische activiteit vergemakkelijkt. Desalniettemin heeft de Commissie twijfels of de maatregel volledig in overeenstemming is met de EU-regels voor staatssteun. Om deze reden heeft de Commissie besloten een diepgaand onderzoek te openen met betrekking tot:

  • De geschiktheid en proportionaliteit van het steunpakket. Aangezien er verschillende steunmaatregelen zijn die samen het risico voor de begunstigde kunnen beperken, is het belangrijk ervoor te zorgen dat uiteindelijk niet meer steun wordt verleend dan nodig is. In het bijzonder heeft de Commissie twijfels of het voorgestelde pakket een juiste balans bereikt tussen het verminderen van risicos om de investering mogelijk te maken en het behouden van prikkels voor efficiënt gedrag, terwijl overmatige risico-overdracht naar de staat wordt vermeden.
  • De impact van de maatregel op de concurrentie op de markt en of deze tot een minimum wordt beperkt. In het bijzonder maakt de Commissie zich zorgen dat verschillende essentiële ontwerpelementen van het CfD onvoldoende zijn gespecificeerd, waardoor de Commissie niet volledig kan beoordelen of het mechanisme efficiënte operationele en onderhoudsprikkels behoudt. De Commissie kan op dit moment niet concluderen dat er voldoende waarborgen zijn om te verzekeren dat de bestaande marktmacht van ČEZ niet wordt geconsolideerd of indirect versterkt, en om te voorkomen dat steun wordt doorgegeven aan consumenten of specifieke marktdeelnemers.
  • De naleving van andere bepalingen van het EU-recht, met name de ontwerpprincipes uiteengezet in artikel 19d, lid 2, van de Elektriciteitsverordening met betrekking tot het CfD.

De Commissie zal nu verder onderzoek doen om te bepalen of haar eerste zorgen worden bevestigd. De opening van een diepgaand onderzoek geeft Tsjechië en belanghebbende derden ook de mogelijkheid opmerkingen in te dienen. Dit doet geen afbreuk aan de uitkomst van het onderzoek.

Achtergrond

Krachtens het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (‘VWEU) zijn lidstaten vrij om hun energiemix, de voorwaarden voor het benutten van hun energiebronnen en de algemene structuur van hun energievoorziening te bepalen. De beslissing om kernenergie te bevorderen is een nationale bevoegdheid.

Staatssteun ter ondersteuning van kernenergie kan rechtstreeks worden beoordeeld op grond van artikel 107, lid 3, onder c), VWEU, dat lidstaten toestaat de ontwikkeling van bepaalde economische activiteiten onder specifieke voorwaarden te faciliteren. De steun moet noodzakelijk en proportioneel zijn en mag de handelsvoorwaarden niet nadelig beïnvloeden in een mate die in strijd is met het algemeen belang. Na de inwerkingtreding van de nieuwe regels voor het elektriciteitsmarktdesign in juli 2024 beoordeelt de Commissie ook de naleving van de ontwerpprincipes voor tweeweg-CfDs zoals uiteengezet in verordening 2024/1747.

Voor meer informatie

De niet-vertrouwelijke versie van de beslissing zal beschikbaar worden gesteld onder zaaknummer SA.117794 in het staatstoezichtregister op de concurrentiewebsite van de Commissie website zodra eventuele vertrouwelijkheidskwesties zijn opgelost. Nieuwe publicaties van staatssteunbesluiten op internet en in het Publicatieblad worden vermeld in de Competition Weekly e-News.