De Europese Commissie heeft vandaag een wijziging aangenomen van de richtlijnen voor bepaalde staatssteunmaatregelen in het kader van het systeem voor emissiehandel na 2021 (‘ETS-richtlijnen voor staatssteun). Zoals aangekondigd in het Actieplan Europese chemische industrie, pakt de wijziging het verhoogde risico op koolstoflekkage aan voor extra energie-intensieve industrieën, als gevolg van de aanhoudende stijging van de emissiekosten onder het EU-emissiehandelssysteem (ETS) in de afgelopen jaren. De opname van extra sectoren zal bijdragen aan de concurrentiekracht van de EU-industrie en tegelijkertijd hun decarbonisatie stimuleren.
De ETS-richtlijnen voor staatssteun
De ETS-richtlijnen voor staatssteun zijn bedoeld om het risico op ‘koolstoflekkage te verminderen, dat optreedt wanneer bedrijven de productie verplaatsen naar landen buiten de EU met zwakkere emissiebeperkingen of wanneer EU-producten worden vervangen door meer koolstofintensieve importen. Dit leidt tot minder economische activiteit in de EU en vermindert de wereldwijde uitstoot van broeikasgassen niet. De ETS-richtlijnen voor staatssteun stellen lidstaten in staat sectoren die daadwerkelijk risico lopen op koolstoflekkage te compenseren voor een deel van de hoge elektriciteitsprijzen die ontstaan door de invloed van koolstofprijzen op de kosten van elektriciteitsproductie (de zogenaamde ‘indirecte emissiekosten).
De aanhoudende stijging van de emissiekosten sinds de invoering van de ETS-richtlijnen voor staatssteun in 2020 heeft het risico op koolstoflekkage voor sectoren die worden blootgesteld aan internationale concurrentie, maar destijds niet als daadwerkelijk risicovol werden beschouwd, aanzienlijk vergroot. In dit kader is het belangrijk ervoor te zorgen dat het indirecte compensatiemechanisme van de ETS rechtvaardig en efficiënt blijft, door een effectieve bescherming te behouden voor bepaalde sectoren tegen koolstoflekkage en tegelijkertijd hun prikkels voor investeringen in decarbonisatie te behouden.
Om een gelijk speelveld te waarborgen, stellen de ETS-richtlijnen voor staatssteun de voorwaarden vast waaronder steun onder deze richtlijnen kan worden gecumuleerd met steun via andere maatregelen. In het bijzonder mag deze cumulatie niet leiden tot het overschrijden van de maximale steunintensiteit of het maximale steunbedrag dat van toepassing is op de steun onder de ETS-richtlijnen voor staatssteun.
De wijziging
De Commissie heeft tegen deze achtergrond de volgende wijzigingen van de huidige ETS-richtlijnen voor staatssteun aangenomen:
- De uitbreiding van de lijst van industriële sectoren die in aanmerking komen voor compensatie met 20 nieuwe sectoren en twee nieuwe subsectoren. Dit omvat de productie van organische chemicaliën en bepaalde activiteiten in de keramiek-, glas- en batterijensector;
- Een verhoging van de steunintensiteit van 75% naar 80% voor sectoren die al vóór de wijziging in aanmerking kwamen, om rekening te houden met hun verhoogde risico op koolstoflekkage;
- De mogelijkheid voor lidstaten om sectoren of subsectoren aan te melden die niet in de gewijzigde lijst van in aanmerking komende sectoren zijn opgenomen, indien zij kunnen aantonen dat deze daadwerkelijk risico lopen op koolstoflekkage;
- De verplichting voor grote begunstigden om bij te dragen aan de groene transitie door onder andere een deel van de steun te investeren in projecten die bijdragen aan het verlagen van de kosten van het elektriciteitssysteem;
De CO2-emissiefactoren en geografische gebieden zijn ook bijgewerkt voor 2026-2030, op basis van de meest recente beschikbare gegevens. De CO2-emissiefactoren geven de CO2-uitstoot van fossiele brandstoffen weer die wordt gebruikt voor elektriciteitsproductie in een bepaald geografisch gebied en worden gebruikt om de hoogte van de compensatie te bepalen. De wijziging stelt lidstaten in staat een geleidelijke overgang toe te passen van 2026 tot 2030, waarbij de afname van de toepasselijke maximale regionale CO2-emissiefactor ten opzichte van de vorige factor voor 2021-2025 bijzonder groot is.
Achtergrond
Op 21 september 2020 heeft de Commissie de ETS-richtlijnen voor staatssteun aangenomen, als onderdeel van de modernisering van alle instrumenten ter voorkoming van koolstoflekkage die verband houden met het EU ETS, zoals de gratis toewijzing van CO2-emissierechten. De herziene ETS-richtlijnen traden op 1 januari 2021 in werking met de start van de nieuwe EU ETS-handelsperiode en zijn van toepassing tot 2030.
Voor de herziening van de ETS-richtlijnen voor staatssteun voor de nieuwe handelsperiode heeft de Commissie een uitgebreide evaluatie en impactbeoordeling uitgevoerd, in lijn met de Better Regulation Guidelines. In dit kader heeft de Commissie relevante belanghebbenden geraadpleegd en input verzameld van geïnteresseerde sectoren. Alle details over de openbare raadpleging zijn beschikbaar hier.
De vandaag aangenomen wijziging bouwt voort op de bevindingen van de impactbeoordeling en is gericht op het aanpakken van de nieuwe realiteit op energiemarkten en het hogere risico op koolstoflekkage als gevolg van gestegen koolstofprijzen.
De Commissie heeft een oproep tot bewijsvoering georganiseerd over dit initiatief. De details van deze oproep en de ontvangen bijdragen zijn online beschikbaar.
Voor meer informatie