Vandaag heeft de Europese Commissie de nieuwe EU Anti-Racisme Strategie aangenomen, die oproept tot een Europa vrij van racisme waar individuen kunnen floreren, volledig kunnen deelnemen aan de samenleving en bijdragen aan stabiliteit en welvaart.
De strategie bouwt voort op het EU Anti-Racisme actieplan 2020-2025. In de afgelopen vijf jaar heeft de EU aanzienlijke vooruitgang geboekt in het aanpakken van racisme, met name door barrières veroorzaakt door raciale discriminatie aan te pakken en anti-racisme inspanningen te integreren in alle relevante EU-beleidslijnen. Ondanks deze vooruitgang blijkt uit de laatste Eurobarometer over discriminatie dat bijna twee op de drie burgers raciale discriminatie nog steeds als een wijdverspreid probleem in hun landen zien.
De nieuwe strategie heeft als doel racisme in al zijn vormen te bestrijden door:
- De volledige uitvoering en handhaving van EU-antidiscriminatiewetten te waarborgen.
- Blijven werken aan het wegnemen van barrières en het bevorderen van inclusie in onderwijs, werkgelegenheid, gezondheidszorg en huisvesting.
- Anti-racisme partnerschappen op alle niveaus van de samenleving op te bouwen.
Belangrijke acties in de strategie:
De nieuwe strategie zal de handhaving van de bestaande antidiscriminatiewetten versterken. De toepassing van de Richtlijn Rassengelijkheid uit 2000 zal worden beoordeeld om implementatiekloven te identificeren en waar nodig strengere sancties te overwegen. Het kader voor het aanpakken van haatspraak en haatmisdrijven zal worden versterkt, met name door mensen te versterken, de rechten van slachtoffers te waarborgen via bestaande EU-wetgeving zoals de Richtlijn Slachtoffersrechten, en door te overwegen de definities van online haatdelicten te harmoniseren, terwijl de vrijheid van meningsuiting volledig wordt gerespecteerd. De strategie zal ook gelijkheidsinstanties in lidstaten ondersteunen bij het uitvoeren van hun belangrijke werk, door te zorgen dat normen worden gehaald.
Anti-racisme inspanningen zullen nog meer verankerd worden in het dagelijks leven, in de hele samenleving. Een EU-brede campagne over gelijkheid zal worden gelanceerd om bewustwording te vergroten en burgers in de hele EU te betrekken bij het bevorderen van inclusie. Lopende initiatieven zullen helpen om gelijke toegang te waarborgen in belangrijke gebieden zoals onderwijs, werkgelegenheid, huisvesting en gezondheidszorg. Bijvoorbeeld, de Commissie zal lidstaten ondersteunen bij het elimineren van vooroordelen in de gezondheidszorgpraktijken en bij het verbeteren van de toegang tot werkgelegenheidskansen. Ook zal zij een studie uitvoeren om risicos en oplossingen te beoordelen op het gebied van huisvesting voor de meest kwetsbare groepen. De strategie zal ook bijdragen aan het verbeteren van de verzameling, analyse en het gebruik van gegevens over gelijkheid, in lijn met nationale wettelijke kaders, om discriminatie beter te begrijpen en aan te pakken.
Het bereiken van een Unie vrij van racisme en raciale discriminatie is een gezamenlijke inspanning. De strategie benadrukt de noodzaak van samenwerking op elk niveau van de samenleving. Internationale organisaties, Europese instellingen en agentschappen, lidstaten, kandidaat-lidstaten, lokale en regionale autoriteiten, gelijkheidsinstanties, de private sector en het maatschappelijk middenveld moeten actie ondernemen. Het werk van de Anti-racisme coördinator zal blijven bijdragen aan constructieve dialoog en interactie tussen EU-instellingen, lidstaten, het maatschappelijk middenveld en de academische wereld. Bovendien heeft de Commissie onder het volgende Meerjarig Financieel Kader voorgesteld de ondersteuning aan anti-racisme maatschappelijke organisaties te vergroten onder de Democratie, Burgers, Gelijkheid, Rechten en Waarden pijler van AgoraEU.
Vervolgstappen
De EU Anti-Racisme Strategie 2026-2030 heeft als doel alle vormen van racisme te bestrijden, inclusief anti-zwart racisme, antigypsyisme, antisemitisme, anti-Aziatisch racisme en anti-moslimhaat. Daartoe zal de Commissie lidstaten ondersteunen bij het implementeren van hun eigen nationale beleidsmaatregelen en plannen en zal zij optreden wanneer antidiscriminatiewetten niet worden nageleefd.
De toepassing van de Richtlijn Rassengelijkheid zal worden beoordeeld in het vierde rapport dat in 2026 wordt gepubliceerd. Het rapport zal zich met name richten op handhaving en toepassing van AI-tools waar deze mogelijk algoritme-gedreven discriminatie veroorzaken.
De EU Anti-Racisme Strategie sluit nauw aan bij andere bestaande en toekomstige EU-gelijkheidsstrategieën. De uitvoering van de acties zal worden gemonitord en een tussentijdse evaluatie zal als opvolging worden gepresenteerd.
Achtergrond
De Commissie blijft volledig toegewijd aan een Unie van Gelijkheid waar individuen kunnen floreren zonder discriminatie. De EU Anti-Racisme Strategie 2026-2030 is een van de leveringsproducten van de politieke richtlijnen van voorzitter Ursula von der Leyen en de missiebrief van commissaris Hadja Lahbib.
De Richtlijn Rassengelijkheid werd voorgesteld in 2000 en sindsdien zijn er drie rapporten gepubliceerd over de uitvoering ervan. De nieuwe bindende normen voor gelijkheidsinstanties werden in mei 2024 aangenomen om de onafhankelijkheid, bevoegdheden en middelen van gelijkheidsinstanties in de hele EU te waarborgen. De Gedragscode+ heeft ook versterkt hoe online platforms omgaan met content die door EU- en nationale wetten als illegale haatspraak wordt gedefinieerd.
De strategie bouwt voort op het EU Anti-Racisme actieplan 2020-2025, dat de basis legde voor het bestrijden van raciale discriminatie in de Unie. Het actieplan riep ook lidstaten op om nationale actieplannen tegen racisme te ontwikkelen en aan te nemen. De strategie houdt ook rekening met de aanbevelingen van het Europees Burgerpanel over het bestrijden van haat in de samenleving, bestaande uit 150 willekeurig geselecteerde burgers.
Voor meer informatie
EU Anti-Racisme Strategie 2026-2030
Rapport over de uitvoering van het EU Anti-racisme Actieplan
OECD-rapport over het bestrijden van discriminatie in de Europese Unie