De Europese Commissie heeft richtsnoeren gepubliceerd onder de regeling buitenlandse subsidies (FSR) om voorspelbaarheid te vergroten en transparantie voor bedrijven te waarborgen. Ze verduidelijken verschillende concepten, zoals hoe de Commissie vaststelt of er sprake is van een verstoring van de mededinging veroorzaakt door een buitenlandse subsidie, hoe verstorende effecten worden afgewogen tegen positieve effecten van een buitenlandse subsidie, en de bevoegdheid van de Commissie om voorafgaande kennisgeving te vragen bij gevallen onder de drempelwaarde.

Belangrijkste elementen van de richtsnoeren

De richtsnoeren verduidelijken verschillende aspecten van de FSR:

  • De beoordeling van verstoringen (Artikel 4(1) FSR). De richtsnoeren geven aan dat zodra de Commissie heeft vastgesteld dat een onderneming die een economische activiteit binnen de interne markt uitoefent, heeft geprofiteerd van een buitenlandse subsidie, zij zal beoordelen of er sprake is van een verstoring in twee stappen. Ten eerste onderzoekt de Commissie of de buitenlandse subsidie de concurrentiepositie van de onderneming in de EU versterkt. Voor subsidies die niet gericht zijn op economische activiteiten in de EU wordt een meer gedetailleerde analyse uitgevoerd om het risico te beoordelen dat ze worden gebruikt om economische activiteiten in de EU te cross-subsidiëren. Ten tweede zal de Commissie de impact op de mededinging beoordelen door te analyseren of de subsidie waarschijnlijk het concurrentiegedrag en de marktdynamiek van de onderneming wijzigt ten nadele van andere marktdeelnemers. De richtsnoeren geven een niet-uitputtende lijst van voorbeelden van subsidies die als verstorend kunnen worden beschouwd.
  • De beoordeling van verstoringen specifiek in openbare aanbestedingsprocedures (Artikel 27 FSR). Als een economische operator deelneemt aan een openbare aanbestedingsprocedure binnen de interne markt en de Commissie beschikt over informatie dat een buitenlandse subsidie mogelijk de voorwaarden van de aanbesteding heeft beïnvloed, zal zij beoordelen of er sprake is van een verstoring. Ten eerste beoordeelt de Commissie of de economische operator de buitenlandse subsidie mogelijk heeft gebruikt bij het opstellen van de voorwaarden van zijn bieding. Indien dit het geval is, beoordeelt de Commissie of de ingediende bieding onrechtmatig voordelig is door deze te vergelijken met de andere ingediende biedingen in de procedure en de schattingen van de aanbestedende dienst. Indien de bieding onrechtmatig voordelig is, beoordeelt de Commissie of het voordeel voor een aanzienlijk deel voortkomt uit de buitenlandse subsidie of uit andere gerechtvaardigde factoren.
  • De afwegingsproef (Artikel 6 FSR). De richtsnoeren leggen het proces van de Commissie uit om de negatieve effecten van een verstorende buitenlandse subsidie af te wegen tegen mogelijke positieve effecten. De Commissie houdt alleen rekening met positieve effecten die specifiek zijn voor de buitenlandse subsidie die wordt beoordeeld. De afweging houdt rekening met de ernst van de verstoring en of de positieve effecten kunnen worden bereikt zonder de verstoring. Als de positieve effecten zwaarder wegen dan de negatieve, zal de Commissie geen bezwaar maken. Zo niet, dan kan de Commissie toezeggingen accepteren of herstelmaatregelen opleggen. De richtsnoeren geven voorbeelden van relevant bewijs dat kan worden ingediend en illustreren hoe de Commissie de afwegingsproef zou uitvoeren.
  • Gebruik van het call-in mechanisme voor concentraties en openbare aanbestedingsprocedures (Artikelen 21(5) en 29(8) FSR). De Commissie kan voorafgaande kennisgeving vragen van niet-aanmeldingsplichtige concentraties, evenals buitenlandse financiële bijdragen in openbare aanbestedingsprocedures wanneer aan bepaalde voorwaarden is voldaan, met name wanneer zij vermoedt dat buitenlandse subsidies in de afgelopen drie jaar aan relevante ondernemingen zijn toegekend. De Commissie beoordeelt of een ex-ante beoordeling gerechtvaardigd is op basis van factoren zoals de concurrentie-impact van de concentratie of aanbestedingsprocedure, of het een strategische economische activiteit betreft, en de mogelijkheid van een verstoring. De richtsnoeren bevatten nieuwe veilige havens: openbare aanbestedingsprocedures met een lage waarde, subsidies onder €4 miljoen en subsidies die bepaalde buitengewone omstandigheden betreffen zijn vrijgesteld van een call-in. In elk geval moet de Commissie handelen voordat de concentraties volledig zijn uitgevoerd of contracten zijn gegund.

Achtergrond

Voordat de richtsnoeren werden aangenomen, heeft de Commissie verschillende consultaties gehouden om ervoor te zorgen dat de mening van alle belanghebbenden werd meegenomen. In maart 2025 werd een oproep tot bewijs gelanceerd over de reikwijdte van de richtsnoeren. Tegelijkertijd hield de Commissie gerichte consultaties met lidstaten en geselecteerde belanghebbenden uit het bedrijfsleven; juridische en economische professionals; academici; en consumenten. Tussen juli en september 2025 voerde de Commissie een openbare raadpleging over de ontwerp-richtsnoeren uit, waarbij zij feedback ontving van geïnteresseerde belanghebbenden.

De regeling buitenlandse subsidies trad in werking op 13 juli 2023. De FSR stelt de Commissie in staat om verstoringen veroorzaakt door buitenlandse subsidies in de interne markt aan te pakken. Het stelt de EU in staat een gelijk speelveld voor alle bedrijven te waarborgen, terwijl zij open blijft voor handel en investeringen. Buitenlandse subsidies kunnen de interne markt bereiken via deelname aan elke economische activiteit en in elke sector. Dit omvat overnames van controle, deelname aan openbare aanbestedingen en andere vormen van directe investeringen.

Overeenkomstig artikel 46 van de FSR is de Commissie verplicht de richtsnoeren te publiceren vóór 13 januari 2026. De FSR vereist ook dat de Commissie een verslag presenteert aan het Europees Parlement en de Raad met een beoordeling van haar praktijk bij de uitvoering en handhaving van de verordening, vóór 14 juli 2026. Dat verslag kan, indien passend, worden vergezeld van relevante wetsvoorstellen.

Voor meer informatie

Meer informatie is beschikbaar op de mededingings-website van de Commissie en op de website van DG GROW.