Een jaar geleden beloofde ik kwaliteitsbanen centraal te stellen in de concurrentiekracht van Europa. Vandaag leveren we.
We presenteren niet alleen een routekaart. Met de lancering van de consultatie van sociale partners in de eerste fase starten we formeel het proces dat zal leiden tot een wetsvoorstel: de Kwaliteitsbanenwet. Dit was een centrale belofte van deze Commissie en werd bevestigd door de voorzitter in haar toespraak over de staat van de Unie.
Het afgelopen jaar vertelden werknemers, werkgevers en nationale autoriteiten mij overal hetzelfde: Europa heeft een sterke agenda voor kwaliteitsbanen nodig. We hebben geluisterd en vandaag handelen we – met een routekaart gebaseerd op uitgebreide consultaties met sociale partners en een duidelijk pad naar wetgeving.
Deze routekaart rust op drie pijlers: het creëren en behouden van kwaliteitsbanen, modernisering en vangnetten.
Als we de productiviteit willen verhogen, talenten willen aantrekken en behouden, en innovatie willen ondersteunen – zijn kwaliteitsbanen het antwoord. Het Draghi-rapport legde een duidelijk verband tussen concurrentiekracht en kwaliteitsbanen.
Hoe creëren en behouden we kwaliteitsbanen?
Door te investeren in vaardigheden. Dit was een duidelijke focus van mijn actie tijdens dit eerste jaar van mijn mandaat.
Door een sterke industriële basis te hebben en een regelgevingsomgeving die innovatie ondersteunt. Ook dit was een prioriteit van de Commissie.
Vooruitkijkend is het belangrijk om de juiste prikkels te hebben voor bedrijven die investeren in mensen en kwaliteitsbanen creëren: van gemoderniseerde staatssteunregels tot sociale voorwaarden bij openbare aanbestedingen.
Sociale voorwaarden kunnen bedrijven belonen die mensen waarderen, niet alleen prijs. Ze kunnen Europese werkgevers een eerlijker speelveld geven tegenover concurrenten die de regels omzeilen. Over dit onderwerp werk ik al nauw samen met uitvoerend vicevoorzitter Séjourné.
De tweede pijler is modernisering.
Technologieën evolueren en dat moeten onze werkplekken ook. AI, algoritmisch management – ze worden steeds meer onderdeel van het dagelijks werkleven. We kunnen niet stil blijven staan.
Maar innovatie omarmen betekent niet dat we safeguards opgeven. Integendeel: we hebben transparantie, vertrouwen en duidelijke regels nodig zodat nieuwe technologieën een win-win worden voor bedrijven en werknemers. Zo versterken we innovatie, concurrentiekracht en de kwaliteit van banen. Dit is een onderwerp waarbij ik nauw samenwerk met uitvoerend vicevoorzitter Virkkunen.
Ten derde, sterkere vangnetten. Laat me hier drie elementen benadrukken.
Gezondheid en veiligheid. Te veel Europeanen lijden nog steeds aan te voorkomen sterfgevallen, verwondingen en ziekten op het werk. Moderne werkplekken hebben moderne bescherming nodig, dus moeten we onze regels dienovereenkomstig bijwerken. Het bewijs is duidelijk: elke euro die wordt geïnvesteerd in veiligere werkplekken betaalt zich dubbel terug in productiviteit, langere werkzame levens en minder ziekteverzuim.
Ten tweede, bescherming tegen uitbuiting. Of het nu gaat om lange onderaannemingsketens of het detacheren van werknemers uit derde landen, sectoren zoals transport en bouw staan voor serieuze uitdagingen. Ik heb het zelf gezien op bouwplaatsen en vrachtwagenparken langs snelwegen. We zullen kijken naar strengere handhaving, meer transparantie en aansprakelijkheidsregelingen voor werkgevers.
Ten derde, adequate lonen. Eerlijke beloning beschermt koopkracht, vermindert ongelijkheid en maakt werk echt aantrekkelijk. Ik ben blij dat het Europees Hof van Justitie de geldigheid van de richtlijn minimumloon heeft bevestigd. We zullen nu zorgen dat deze in alle lidstaten wordt geïmplementeerd. Dankzij de richtlijn zijn in landen met een wettelijk minimumloon de reële lonen met tot 10% gestegen. Dit bewijst dat EU-wetgeving werkt.
Tot slot hebben we wat we noemen de enablers van kwaliteitsbanen: handhaving, sociaal overleg en investeringen.
We hebben betere handhaving, betere data en beter toezicht nodig om ervoor te zorgen dat de rechten van werknemers zich vertalen in echte bescherming. We zullen kijken naar versterking van monitoring, begeleiding en samenwerking met nationale autoriteiten en EU-agentschappen, evenals nieuwe instrumenten om arbeidsinspecties effectiever te maken.
Sociaal overleg en collectieve onderhandelingen zijn een essentieel onderdeel van het Europese model van kwaliteitsbanen en sterke, concurrerende bedrijven. Maar de dekking van collectieve onderhandelingen is in twee derde van de lidstaten afgenomen. We willen die trend omkeren.
En tot slot, EU-financiering. Dankzij instrumenten zoals ESF+, InvestEU, het RRF en regionale fondsen investeren lidstaten in vaardigheden en kwaliteitsbanen. Vooruitkijkend zullen de toekomstige nationale en regionale partnerschapsplannen deze focus blijven houden, met ten minste 14% van de fondsen bestemd voor sociale uitgaven.
Het Europese sociale model is onze kroonjuweel. Het trekt mensen naar Europa, maakt ons veerkrachtiger en ondersteunt zowel concurrentiekracht als sociale rechtvaardigheid.
Deze routekaart en de toekomstige Kwaliteitsbanenwet gaan over het beschermen en vernieuwen van dat model.
Ik nodig alle werknemers en bedrijven uit om bij te dragen aan de formele fase van het proces via de sociale partners. Eigenaarschap van iedereen zal essentieel zijn om een Kwaliteitsbanenwet te ontwerpen die echt werkt voor bedrijven en werknemers.