We komen samen op een cruciaal moment. Vandaag zijn er meer dan zestig actieve conflicten wereldwijd. Wat het meest verontrustend is, is niet alleen het aantal, maar ook de manier waarop ze worden gevochten.

Mensenrechten worden met voeten getreden en het Internationaal Humanitair Recht wordt behandeld als een à la carte menu. Ziekenhuizen worden gebombardeerd en scholen aangevallen, van Soedan tot Myanmar, van Gaza tot Oekraïne. En burgers betalen de hoogste prijs, vooral kinderen.

Volgens UNHCR zijn bijna 120 miljoen mensen gedwongen hun huizen te verlaten, waarvan meer dan 40 miljoen vluchtelingen zijn. En één cijfer zou ons allemaal moeten stilzetten: één op de vijf kinderen wereldwijd – meer dan 500 miljoen – leeft nu in of vlucht voor een conflict.

Ik heb deze wanhoop van dichtbij gezien in Tsjaad, aan de Soedanese grens, in Bangladesh, in de Rohingya-kampen van Coxs Bazar, in Colombia en bij de Rafah-overgang in Egypte. Wat je bijblijft op deze plekken is niet alleen de vernietiging. Het is de stille vastberadenheid van mensen die weigeren op te geven en hoop levend houden.

Als conflicten niet genoeg waren, slaan klimaatrampen harder en vaker toe, vernietigen gemeenschappen en drijven mensen tot migratie. Het resultaat is duidelijk: kwetsbaarheid neemt overal toe en de humanitaire behoeften groeien snel. Vandaag leeft driekwart van de mensen in extreme armoede wereldwijd in kwetsbare contexten.

Toch beweegt de financiering zich in de verkeerde richting. Na forse bezuinigingen vorig jaar staan we nu voor het grootste humanitaire financieringstekort ooit geregistreerd. Vorig jaar overschreden de humanitaire behoeften 45 miljard. De financiering bereikte net iets meer dan 24 miljard USD, slechts ongeveer de helft van wat nodig was, werd daadwerkelijk verstrekt.

De gevolgen zijn schrijnend. Het humanitaire systeem wordt gedwongen tot brute keuzes. Dit jaar vraagt de VN-humanitaire oproep slechts 23 miljard USD. Dit is slechts de helft van de financiering die in voorgaande jaren werd gevraagd. Dit komt niet doordat de behoeften zijn gedaald, maar omdat het gebrek aan financiering het systeem niet meer toestaat iedereen te bereiken. Deze oproep is gericht op het ondersteunen van 87 miljoen mensen, van bijna 240 miljoen die hulp nodig hebben.

Dit vertelt ons iets diep verontrustends: ons collectieve vermogen om te reageren op crises krimpt. Kwetsbaarheid gaat veel verder dan alleen humanitaire hulp. Kwetsbare contexten ontvangen minder particuliere investeringen, minder klimaatfinanciering en hebben moeite met het verkrijgen van ontwikkelingsfinanciering.

Verworven winsten gaan gemakkelijk verloren. En te vaak worden kwetsbare regios door kwaadaardige actoren gebruikt om hun politieke doelen te bereiken: verdeeldheid, terrorisme, radicalisering.

We weten allemaal dat wat er in kwetsbare landen gebeurt, niet daar blijft. Het beïnvloedt onze veiligheid, onze economieën en de internationale stabiliteit. Meer dan tien jaar lang heeft de Syrische crisis het multilaterale systeem onder druk gezet, enorm lijden veroorzaakt en grootschalige ontheemding veroorzaakt. Het heeft het vermogen van Europa om te reageren zwaar op de proef gesteld en politieke en publieke debatten over migratie hervormd.

Die ervaring heeft ons een harde les geleerd: we moeten de oorzaken van kwetsbaarheid aanpakken voordat ze uitgroeien tot wereldwijde crises. Dit is een strategische prioriteit en vereist een collectieve Europese reactie.

Daarom heeft president von der Leyen mij de opdracht gegeven om het werk te leiden aan een meer geïntegreerde EU-aanpak van kwetsbaarheid die dringende humanitaire hulp beter verbindt met langetermijnoplossingen. Ik neem deze verantwoordelijkheid zeer serieus en zal alles doen wat ik kan om deze ambitie waar te maken.

Vandaag meer dan ooit moeten we standvastig blijven in onze inzet voor de principes van humanitaire hulp: neutraliteit, onafhankelijkheid en onpartijdigheid. Deze principes zijn niet onderhandelbaar. We zullen nooit de bewapening of privatisering van humanitaire hulp accepteren.  

Humanitaire hulp is essentieel. Het redt levens. Maar om mensen een kans te geven te herstellen, op te bouwen en vooruit te komen, hebben we langetermijnoplossingen nodig. We moeten allemaal samenwerken met de tools en beleidsmaatregelen die we hebben en deze waar nodig aanpassen. En dit is een teamprestatie.

Ik werk nauw samen met Commissaris Síkela, verantwoordelijk voor Internationale Partnerschappen, die heeft ingestemd om het werk aan een geïntegreerde aanpak van kwetsbaarheid mede te leiden, samen met Hoge Vertegenwoordiger Kallas voor humanitaire diplomatie, Commissaris Šuica voor het Midden-Oosten, Noord-Afrika en de Golf, Commissaris Kos voor de Oostelijke Buurt en met andere commissarissen.

Maar dit werk kan niet stoppen bij de deuren van de EU-instellingen. Het moet samen met onze partners ter plaatse worden gedaan. Het goede nieuws is dat we weten dat dit kan werken. In landen als Afghanistan, Ethiopië en Tsjaad maken humanitaire-ontwikkelings-vredesbenaderingen al verschil.

In de Somaliregio, in Ethiopië, werkt Team Europa samen met lokale autoriteiten en de VN rond één gedeeld actieplan, gericht op concrete prioriteiten zoals toegang tot voedsel, water en land. De uitdaging is nu om deze successen de norm te maken, niet de uitzondering.

Sterke partnerschappen zijn ook essentieel. Om kwetsbare contexten op de lange termijn aan te pakken, hebben we vredesactoren, ontwikkelingsbanken, internationale financiële instellingen, de private sector en filantropieën volledig betrokken nodig.

Een andere prioriteit is het opbouwen van sterke banden met de Europese Investeringsbank, grote filantropieën en het World Economic Forum. We hebben al veelbelovende pilots in landen als Jordanië, Oeganda en Mozambique, waar innovatieve financiering heeft geholpen humanitaire en ontwikkelingsinspanningen te overbruggen. Het doel is nu om deze benaderingen op te schalen en onderdeel te maken van Europas reactie op kwetsbaarheid.

We zullen de volgende concrete stappen van deze geïntegreerde aanpak voorstellen in onze aankomende Communicatie over Humanitaire Hulp, gepland voor het tweede kwartaal van dit jaar. Wanneer we investeren in duurzame oplossingen, kunnen de resultaten enorm zijn: meer vrede, echte vooruitgang op de Duurzame Ontwikkelingsdoelen en sterkere economieën in kwetsbare contexten.

Kwetsbaarheid is niet onvermijdelijk. Samen kunnen we het tij keren. Vanmorgen praten we over crises, financieringstekorten en kwetsbare contexten, maar in de kern gaat dit gesprek over keuzes. Keuzes die levens redden. Keuzes die waardigheid beschermen. En keuzes die mensen in Coxs Bazar, aan de Adré-grens of bij de Rafah-overgang in staat stellen hoop levend te houden.