Goedemiddag,
Bonjour,
Het onderwerp waarover we gaan spreken ligt mij nauw aan het hart, dus laat me mijn moedertaal gebruiken: Frans.
De allereerste taal waarmee ik in aanraking kwam was het Kabylisch — de « tamazigh » taal.
Maar toen mijn ouders naar België kwamen om Europa na de oorlog te herbouwen, werd Frans mijn moedertaal. Een taal doordrenkt met invloeden uit het Engels, Italiaans, Spaans, Arabisch…
Een taal die haar diversiteit bezingt.
Wat is er mooier om een persconferentie over de Europese strategie tegen racisme mee te beginnen?
Want openstaan voor de ander is geen zwakte. Het is een kracht. Het is de kern van het Europese project: verenigd in diversiteit.
En degenen die ons het tegendeel willen doen geloven — extremisten die angst, afwijzing en uitsluiting zaaien, vallen een ideaal aan: een Europa dat iedereen gelijke kansen geeft om te slagen en zijn plek te vinden.
Racisme uit zich niet alleen in beledigingen. « De integratie van onbewust racisme is insidieuzer dan de beledigingen die ik als kind hoorde » Zoals zanger Abd el Malik zei, wordt het het gevaarlijkst als het onzichtbaar wordt.
Structureel racisme staat centraal in onze strategie, omdat het insidieuzer en destructiever is. Omdat het op elke levensfase voorkomt: van zorg bij de geboorte, op school, in achterstandswijken, tot op de arbeidsmarkt.
Het zet barrières op, glazen plafonds… Het breekt hoop en uiteindelijk de sociale cohesie die nodig is voor een gezonde democratische samenleving.
Op een moment dat Europese waarden onder druk staan, is deze strategie een keuze, een noodzaak.
De gevolgen van racisme zijn reëel.
Roma leven gemiddeld 8 jaar minder dan de gemiddelde Europeaan. En bijna de helft van de mensen van Afrikaanse afkomst die in de EU werken, is overgekwalificeerd voor hun baan.
Racisme schaadt niet alleen mensen. Het verzwakt onze economieën.
Raciale en etnische discriminatie kost Europa jaarlijks bijna 13 miljard euro aan groeiverlies. Dat is een berg aan vaardigheden en talent die onbenut blijft.
Dat kunnen we ons niet veroorloven.
En de geschiedenis geeft ons geen excuus. In Europa hebben we gezien waar racisme en intolerantie toe leiden. We weten hoe dit duistere verhaal eindigt. En we weigeren die weg opnieuw te bewandelen.
Daarom bestrijden we racisme in al zijn vormen — anti-zwart racisme, antigypsisme, antisemitisme, anti-Aziatisch racisme en anti-moslimhaat.
En we bestrijden het waar het leeft: in onze systemen, in dagelijkse beslissingen en in de barrières die mensen stilletjes buitensluiten.
Onze strategie is gebaseerd op drie prioriteiten: wet handhaven, barrières afbreken en partnerschappen opbouwen.
Ten eerste moeten onze wetten in het echte leven werken, niet alleen op papier.
Al 25 jaar is de Racial Equality Directive het schild van Europa tegen discriminatie op scholen, in ziekenhuizen, huisvesting en op het werk.
Maar een schild beschermt alleen als het wordt gebruikt.
Te vaak zijn sancties verouderd of symbolisch. Te vaak blijft discriminatie onbestraft.
Dat moet veranderen.
We zullen nauwkeurig bekijken hoe de Racial Equality Directive in de lidstaten wordt toegepast. En we zullen een rapport presenteren om nationale sancties te versterken.
We zullen ook delen wat werkt: effectieve sancties zoals boetes, uitsluiting van overheidsopdrachten, taakstraffen en beroepsontzegging.
Een andere uitdaging is kunstmatige intelligentie. AI biedt enorme kansen voor mensen, bedrijven en onze samenlevingen. Maar het brengt ook nieuwe risicos mee.
De complexiteit en het gebrek aan transparantie maken discriminatie moeilijker te herkennen en te bewijzen.
We hebben al gezien dat examensoftware moeite heeft met het herkennen van studenten met een donkere huidskleur. En online autoverzekeringsprijzen die veranderen op basis van geboorteplaats of nationaliteit, factoren die nauw verbonden zijn met etnische afkomst.
Onze AI-wet verbiedt de schadelijkste praktijken, zoals raciale profilering of het aanzetten tot geweld tegen beschermde groepen.
Maar discriminatie is tegenwoordig vaak stiller. Verborgen. Gemeen.
Daarom moeten we ervoor zorgen dat nieuwe technologieën niet de vooroordelen van gisteren herhalen. En dat onze anti-discriminatiewetten ook op algoritmen van toepassing zijn.
We zullen ook gelijkheidsinstanties in heel Europa versterken, de plekken waar mensen terechtkunnen als discriminatie voorkomt.
Ze zullen beter toegerust zijn om slachtoffers te helpen hun rechten te begrijpen en gerechtigheid te krijgen.
De tweede focus van deze strategie is het afbreken van onzichtbare barrières.
Racisme wordt niet altijd geschreeuwd. Vaak is het stil, maar verwoestend.
Een kind dat te horen krijgt: dit spoor is niet voor jou.
Een cv dat nooit wordt geopend vanwege een naam.
Een gezin dat keer op keer wordt afgewezen bij het zoeken naar een huis.
Dit zijn geen geïsoleerde incidenten. Dit zijn deuren die één voor één sluiten. En gedurende een leven, als druppels water op steen, slijten ze mensen af.
De gegevens bevestigen het. Mensen van Afrikaanse, Aziatische of Midden-Oosterse afkomst krijgen twee keer zo vaak geen uitnodiging voor een sollicitatiegesprek.
Dit is geen toeval. Dit is discriminatie. En wij handelen.
Later dit jaar starten we een gezamenlijk project met UNESCO om anti-racisme-educatie te versterken. We zullen leraren en schoolleiders trainen om vooroordelen, stereotypen, intimidatie en haat te herkennen.
Op het werk werken we samen met bedrijven via EU Diversity Charters om eerlijke werving en inclusieve werkplekken te bevorderen.
En in de huisvesting zullen we een aanbeveling van de Raad voorstellen om huisvestingsexclusie en dakloosheid tegen te gaan.
We weten ook dat woorden ertoe doen. Beelden doen ertoe. Verhalen doen ertoe. Meer dan ooit.
Dus zullen we samenwerken met journalisten en het maatschappelijk middenveld om eerlijke, inclusieve verhalen te promoten, zowel online als offline. Met focus op onbewuste vooroordelen, ethische verslaggeving, het vermijden van stereotypen en het gebruik van verantwoordelijke taal.
Onze derde prioriteit is partnerschappen.
Deze strijd kan niet alleen vanuit Brussel worden gewonnen.
We werken nauw samen met lidstaten om sterke nationale en lokale anti-racisme-acties te stimuleren in heel Europa.
Vandaag hebben 14 lidstaten zulke plannen, het dubbele sinds 2020. Maar ons doel is alle 27!
En het maatschappelijk middenveld staat centraal in dit werk.
Niemand kent de realiteit van racisme beter dan de mensen die aan de frontlinie werken. Zij zien discriminatie als eerste. Zij reageren als eerste. Zij luiden de alarmbel.
We blijven hun werk ondersteunen.
In de volgende EU-begroting stellen we voor om de financiering voor gelijkheid te verdubbelen. Tot €3,6 miljard om gelijkheid te ondersteunen, discriminatie te bestrijden en de democratie te versterken.
En we werken nauw samen met onze anti-racisme-coördinator, Michaela Moua, om ervoor te zorgen dat deze strategie echte verandering brengt.
Vandaag doen we een belofte aan alle Europeanen.
Een belofte dat de wet wordt gehandhaafd. Dat systemen worden verbeterd. En dat geen enkel kind ooit te horen krijgt: dit is niet mogelijk vanwege wie je bent.
Europa gaat vooruit als we eerlijk zijn tegenover onszelf. Als we duidelijk kijken waar we tekortschieten en kiezen om het beter te doen.
Dat is onze kracht.
En daarom kan ik vandaag voor u staan, als trotse Europeaan, met mijn krullende donkere haar, om Europas allereerste Anti-Racismesstrategie te presenteren.
Dank u.