“Morgen herdenken we de 81ste verjaardag van de bevrijding van het nazi-concentratie- en vernietigingskamp Auschwitz-Birkenau. We gedenken en eren de zes miljoen Joodse vrouwen, mannen en kinderen die in de Holocaust zijn vermoord, evenals alle andere onschuldige slachtoffers van het nazi-regime. Deze levens werden wreed beëindigd door een ideologie van haat, maar hun herinnering blijft als een moreel testament voor de mensheid en als een permanente waarschuwing.
Drie generaties na de Shoah wordt de herdenking van de Holocaust steeds belangrijker. Holocaustvervalsing wordt gebruikt om ons te verdelen, misdaden te relativeren en antisemitisme aan te wakkeren. Laten we duidelijk zijn: niets kan ooit het vervalsen, minimaliseren of instrumentaliseren van een van de donkerste hoofdstukken uit de Europese geschiedenis rechtvaardigen.
We hebben een toename van antisemitische daden in heel Europa gezien, waardoor veel Joden hun identiteit moeten verbergen en in angst moeten leven. Dit is onaanvaardbaar. Er is geen plaats en geen rechtvaardiging voor antisemitisme.
We staan aan de zijde van onze Europese Joodse gemeenschappen. Het Joodse leven in Europa moet kunnen floreren, niet verbergen. Europa moet een veilige plek zijn voor Joden en mensen van alle geloven. We blijven de EU-strategie voor de bestrijding van antisemitisme en het bevorderen van het Joodse leven samen met alle EU-lidstaten uitvoeren. Om antisemitisme online aan te pakken, ontwikkelen we een netwerk van vertrouwde vlaggers. We werken aan het voorkomen van radicalisering, zorgen voor de bescherming van kwetsbare groepen online en versterken de beveiligingsmaatregelen om openbare ruimtes en gebedshuizen tegen aanvallen te beschermen.
We naderen nu het einde van het zogenaamde tijdperk van de getuige. Nu de laatste overlevenden overlijden, neemt onze verantwoordelijkheid toe. We moeten nieuwe manieren vinden om de gruweldaden te herinneren, de waarheid te vertellen over wat er is gebeurd en te leren van het verleden. Hiervoor beschermen we de Holocaust-locaties en versterken we hun zichtbaarheid en erkenning over generaties heen.
Herdenking is niet vanzelfsprekend. Het hangt van ons af. We moeten de lessen van de Shoah doorgeven en een Europa bouwen dat vrij is van antisemitisme en alle vormen van haat. Holocaustherdenking moet accuraat, relevant en betekenisvol blijven. Dit is onze gedeelde verantwoordelijkheid en onze blijvende toewijding als Europeanen.”
Achtergrond
In oktober 2024 publiceerde de Europese Commissie haar voortgangsrapport over de allereerste EU-strategie voor de bestrijding van antisemitisme en het bevorderen van het Joodse leven, aangenomen in oktober 2021, om de EU-lidstaten en het maatschappelijk middenveld te ondersteunen in de strijd tegen antisemitisme en het bevorderen van het Joodse leven in de EU. Holocaustherdenking is een essentiële pijler om ervoor te zorgen dat we onze geschiedenis nooit vergeten. In februari 2024 lanceerde de Commissie een initiatief om de herdenking van de Holocaust te bevorderen door het ontwikkelen van het Netwerk van Plaatsen Waar de Holocaust Heeft Plaatsgevonden, om herdenkingsplaatsen voor educatieve doeleinden te gebruiken en ervoor te zorgen dat ze worden beschermd.
Op 20 januari presenteerde de Commissie haar nieuwe EU-antiracismestrategie 2026-2030 die oproept tot een Europa zonder racisme, waar individuen kunnen floreren, volledig kunnen deelnemen aan de samenleving en bijdragen aan haar stabiliteit en welvaart. De strategie is gericht op het bestrijden van alle vormen van racisme, inclusief antisemitisme.
De Raamovereenkomst inzake de bestrijding van racisme en xenofobie zorgt ervoor dat ernstige uitingen van racisme en xenofobie – waaronder het publiek goedkeuren, ontkennen of bagatelliseren van de Holocaust – bestraft worden met effectieve, proportionele en afschrikwekkende strafrechtelijke sancties. De Commissie neemt ook maatregelen om de verspreiding van desinformatie over de Holocaust, zowel online als offline, tegen te gaan.
De Commissie en de EU-lidstaten hebben zich verbonden om te werken tegen antigypsisme als onderdeel van het EU Roma Strategisch Kader en de Raadsaanbeveling over Roma. Een eerste beoordelingsrapport van de nationale Roma-strategische kaders van de lidstaten werd op 9 januari 2023 aangenomen.
Als onderdeel van het Burgers, Gelijkheid, Rechten en Waarden (CERV)-programma zal de Commissie meer dan €28 miljoen aan EU-financiering verstrekken ter ondersteuning van projecten over Europese herdenking in 2026-2027. Prioriteit wordt gegeven aan projecten die gericht zijn op het versterken van Holocaustherdenking, onderwijs en onderzoek of het bestrijden van Holocaustontkenning en -vervalsing. Met de steun van het Erasmus+-programma en als onderdeel van het door de EU gefinancierde project ‘Antisemitisme aanpakken via onderwijs’, lanceert UNESCO een enquête over de kennis en het begrip van antisemitisme onder leraren.
Op 14 januari 2026 organiseerde de Commissie, als onderdeel van haar inspanningen om de Internationale Herdenkingsdag van de Holocaust te markeren, de Holocaust-herdenkingsconferentie ‘Remembering the Past. Shaping the Future’, in samenwerking met het Cypriotische voorzitterschap van de Raad en in Brussel gevestigde Joodse parapluorganisaties.
Voor meer informatie