Ombudsmannen waarschuwen Eerste Kamer: asielwetten getuigen van onzorgvuldigheid en onbehoorlijk bestuur

Kinderrechten niet getoetst

Bij de Wet invoering tweestatusstelsel, de Asielnoodmaatregelenwet en het voorstel om illegaliteit strafbaar te stellen is geen kinderrechtentoets uitgevoerd. Dat is volgens Kalverboer in strijd met het VN-Kinderrechtenverdrag. Eerdere adviezen van de Kinderombudsman en de Inspectie Justitie en Veiligheid om zo’n toets te doen, nam toenmalig minister Van Weel niet over. Volgens hem was een aparte toets niet nodig: de wetten zouden niet over kinderen gaan en een toets zou voor vertraging zorgen.

Margrite Kalverboer is kritisch: “Als ouders strafbaar worden gesteld, raakt dat hun kinderen. Daarom moeten we die gevolgen vooraf goed bekijken en waar mogelijk voorkomen. De politieke wens om wetgeving snel in te voeren, mag nooit boven het belang van het kind gaan."

In aanloop naar de stemming over de wetten in april kunnen de senatoren komende week schriftelijke vragen indienen. Kalverboer roept hen op alsnog een kinderrechtentoets te vragen.

Asielketen verder onder druk

De ombudsmannen vrezen dat de nieuwe wetten zullen leiden tot nog langere wachttijden in de asielketen. Asielzoekers wachten nu gemiddeld twee jaar op een tweede gesprek bij de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND). Daar komt bovenop dat de IND na invoering van het Migratiepact het grootste deel van haar capaciteit wil inzetten op nieuwe aanvragen. Daardoor dreigen ruim 50.000 mensen die al jarenlang in Nederland wachten, nog langer in onzekerheid te blijven. Tegelijk schaft de Asielnoodmaatregelenwet de dwangsommen af die de overheid aansporen tijdig te beslissen.

Reinier van Zutphen: “De oplossing van het afschaffen van dwangsommen getuigt van symptoombestrijding, terwijl het onderliggende probleem niet wordt opgelost. Dit bevestigt hoe kwetsbaar en disfunctioneel het systeem is. De manier waarop de overheid tienduizenden asielzoekers en statushouders behandelt, heeft de ondergrens bereikt."

Wetgeving voor de bühne

Veel maatregelen uit de nieuwe asielwetten keren terug in het Europese Asiel- en Migratiepact dat 12 juni in werking treedt. Volgens Van Zutphen zorgt het haastig invoeren van de nieuwe asielwetten voor extra druk op uitvoeringsorganisaties, terwijl onderdelen binnen enkele maanden alweer worden overschreven door het Migratiepact. 

Vorig jaar was de ombudsman al kritisch op wetsvoorstellen die eerder voor de bühne dan voor de burger zijn. De asielmaatregelen spannen volgens hem de kroon, omdat vooraf duidelijk is dat ze niet uitvoerbaar zijn.

Reinier van Zutphen: “Elkaar doorkruisende wetsvoorstellen zorgen voor complicaties en getuigen van onzorgvuldigheid en onbehoorlijk bestuur. Een haastig en chaotisch wetgevingsproces en een overheid die niet waar kan maken wat zij belooft, schaadt het vertrouwen van de burger in de overheid.”

Eerder gewaarschuwd

Begin vorig jaar spraken de ombudsmannen hun zorgen uit en waarschuwden zij de toenmalige minister van Asiel voor de negatieve impact van deze wetgeving op de samenleving.