Leeuwarden, 17 december 2025

Het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden veroordeelt twee verdachten van 38 en 65 jaar oud tot vier jaar gevangenisstraf voor het in een lange periode heel vaak mishandelen van bewoners van de zorgboerderij waar zij de eigenaren van waren. 

Zorgboerderij

De verdachten waren zowel leidinggevende als zorgverlener op een zorgboerderij voor personen met een verstandelijke beperking in combinatie met gedragsproblemen, psychiatrische problematiek en lichamelijke beperkingen. Gedurende een aantal jaren hebben zij meerdere bewoners mishandeld en vernederd en daarnaast gedoogd of zelfs aangemoedigd dat collega’s hetzelfde deden. 

Juridische beoordeling

Het hof heeft als taak om in de eerste plaats juridisch naar het handelen van de verdachten te kijken. 
Naast de vraag of alle verweten handelingen bewezen kunnen worden, moet het hof oordelen of er sprake was van medeplegen: kunnen deze twee verdachten ook verantwoordelijk worden gehouden voor handelingen die zij niet zelf hebben uitgevoerd? Verder moet het hof vaststellen of de verweten gedragingen allemaal met voorbedachte raad zijn gepleegd. 
Een belangrijke vraag was ook of alle gedragingen juridisch wel kunnen worden gezien als mishandeling. 

Mishandeling?

Van mishandeling is in de eerste plaats sprake als de gedragingen pijn of letsel hebben veroorzaakt. Aangezien de bewoners vaak niet in staat waren om zich te uiten, konden zij dat zelf tijdens het onderzoek niet vertellen. Of er sprake was van pijn of letsel is dus niet voor alle gedragingen eenvoudig vast te stellen.

Verder kan van mishandeling sprake zijn als een gedraging bij een ander een min of meer hevige onlust veroorzakende gewaarwording in of aan het lichaam heeft teweeggebracht. Simpel gezegd kan ook van mishandeling sprake zijn als een gedraging ten minste een “ongemakkelijk, naar of vervelend" gevoel heeft gegeven. De gedraging moet wel altijd een lichamelijk element hebben. In de meeste gevallen heeft het hof dit kunnen vaststellen.

Oordeel van het hof

Het hof heeft, anders dan de rechtbank, geoordeeld dat niet alle gedragingen kunnen worden bewezen. Van sommige gedragingen kan ook niet gezegd worden dat deze onder het juridische begrip mishandeling vallen. Verder is bij een beperkt aantal mishandelingen vast te stellen dat dit met voorbedachte raad heeft plaatsgevonden. 
Ook is het hof van oordeel dat niet kan worden vastgesteld dat bij een van de bewoners de mishandelingen uiteindelijk tot zwaar lichamelijk letsel hebben geleid. 

Van het grootste deel van de gedragingen heeft het hof geoordeeld dat dit wel als mishandeling moet worden gezien. De verdachten zijn verantwoordelijk voor al die mishandelingen, ook als ze die niet zelf hebben gepleegd. Zij waren immers degenen die de “bedrijfscultuur” van straffen en vernederen hadden bedacht en hebben doorgeleerd aan de andere medewerkers. 

Straffen

Het hof heeft de verdachten veroordeeld tot gevangenisstraffen van vier jaar voor het in een lange periode heel vaak mishandelen van bewoners van de zorgboerderij.
Het hof is van oordeel dat voor de bewezen mishandelingen alleen een lange onvoorwaardelijke gevangenisstraf op zijn plaats is. Ernstig gehandicapte en kwetsbare bewoners werden jarenlang stelselmatig vernederd en mishandeld. De slachtoffers waren volledig afhankelijk van de zorg en konden zich niet verweren tegen de mishandelingen. Deze mishandelingen hebben systematisch en herhaaldelijk plaatsgevonden. Dat de mishandelingen plaatsvonden in de beroepsmatige setting maakt het nog ernstiger. 
Het hof heeft enigszins rekening gehouden met de aanhoudende publiciteit rond deze zaak.  De persoonsgegevens van verdachten zijn openbaar gedeeld en door sommigen is het recht in eigen hand genomen.

Naast de gevangenisstraf hebben de verdachten ook een beroepsverbod opgelegd gekregen en moeten zij schadevergoeding betalen aan een deel van de bewoners. 

Uitspraken

    ECLI:NL:GHARL:2025:8129 ECLI:NL:GHARL:2025:8130