Persbericht - Tijd voor EU-wetgeving om verkrachting te definiëren op basis van afwezigheid van toestemming, zeggen Europarlementsleden

De Commissie moet, zeggen Europarlementsleden, EU-wetgeving voorstellen die een gemeenschappelijke definitie van verkrachting vaststelt op basis van het concept van vrij gegeven, geïnformeerde en herroepbare toestemming.

Het rapport, goedgekeurd op woensdag door de commissies voor Burgerlijke Vrijheden en Vrouwenrechten met 75 stemmen voor, 27 tegen en 3 onthoudingen, bouwt voort op het langjarige standpunt van het Parlement dat de afwezigheid van toestemming het centrale element moet zijn in gerechtelijke procedures voor verkrachting.

Een EU-brede definitie gebaseerd op afwezigheid van toestemming

Europarlementsleden dringen er bij de Commissie op aan wetgeving in te dienen die een EU-brede definitie van verkrachting vastlegt, gebaseerd op de afwezigheid van vrij gegeven, geïnformeerde en herroepbare toestemming. Lidstaten die nog steeds vertrouwen op definities gebaseerd op dwang of geweld worden gevraagd hun wetten af te stemmen op internationale normen, waaronder het Verdrag van Istanbul, geratificeerd door de EU in 2023, en adequate ondersteuning en bescherming voor slachtoffers en overlevenden te waarborgen.

Het rapport benadrukt dat alleen dit soort wetgeving effectieve toegang tot gerechtigheid kan garanderen, aangezien bewijs aantoont dat het de meldings-, veroordelings- en herstelpercentages verbetert. Europarlementsleden stellen ook dat dergelijke wetgeving de 2024 EU-richtlijn ter bestrijding van geweld tegen vrouwen en huiselijk geweld moet aanvullen, die gemeenschappelijke normen voor preventie, bescherming en slachtofferondersteuning introduceert. Ze herhalen de oproep om gendergerelateerd geweld toe te voegen aan de lijst van EU-misdrijven onder artikel 83(1) VWEU.

Een slachtoffergerichte, intersectionele benadering

Seksueel geweld wordt vaak versterkt door andere vormen van discriminatie, zeggen Europarlementsleden, en dringen er bij lidstaten op aan uitgebreide medische zorg te garanderen, inclusief seksuele en reproductieve gezondheidsdiensten zoals abortus, psychologische ondersteuning en juridische bijstand. Het rapport benadrukt de noodzaak van 24-uurs crisiscentra, gratis gespecialiseerde diensten en effectieve herstelmechanismen. Het roept ook op tot verlenging van de verjaringstermijnen voor verkrachtingsdelicten, aangezien veel slachtoffers misdrijven pas na aanzienlijke vertraging melden vanwege trauma, angst of sociale druk.

Aanpakken van digitaal geweld en schadelijke genderstereotypen

Europarlementsleden willen EU-richtlijnen in 2026 over uitgebreide seksuele en relationele educatie, evenals EU-brede bewustwordingscampagnes om mythes rond verkrachting en online misogynistische propaganda, inclusief online anti-genderinhoud en incel-propaganda die geweld tegen vrouwen normaliseert, te bestrijden.

Ze roepen op tot gerichte training voor wetshandhavers, rechters, aanklagers, zorgprofessionals en eerstelijnsdiensten om secundaire victimisatie te voorkomen en schadelijke genderstereotypen uit te bannen. Versterkte samenwerking met het maatschappelijk middenveld, gespecialiseerde vrouwendiensten en EU-agentschappen, zoals het Europees Instituut voor Gendergelijkheid en het Agentschap voor Fundamentele Rechten, wordt gevraagd.

Citaten

De rapporteur van de Commissie Burgerlijke Vrijheden Evin Incir (S&D, Zweden), verklaarde: “Het is onaanvaardbaar dat in 2026, in delen van de EU, vrouwen nog steeds niet beschermd worden door verkrachtingswetten gebaseerd op toestemming. De stemming van vandaag brengt ons een stap dichter bij het creëren van een gemeenschappelijke, EU-brede definitie van verkrachting. ‘Ja betekent ja’ — en het moet in elke lidstaat dezelfde betekenis hebben. Vrouwen en meisjes verdienen gelijke bescherming, ongeacht waar ze wonen. Ik roep het hele Parlement nu op om dit werk in maart af te ronden door dit rapport te steunen, en ik roep de Commissie op om een wetsvoorstel in te dienen.”

De rapporteur van de Commissie Vrouwenrechten Joanna Scheuring-Wielgus (S&D, Polen) stelde: “Er is veel veranderd sinds de Raad zich verzette tegen de opname van een op toestemming gebaseerde definitie van verkrachting in de Richtlijn geweld tegen vrouwen. Sindsdien heeft de zaak van Gisèle Pelicot de hele wereld geschokt. Haar moed om zich uit te spreken heeft zelfs de meest conservatieve tegenstanders van deze verandering de ogen geopend. We hebben de plicht om dit momentum te benutten, niet morgen, maar nu. Het Europees Parlement heeft geluisterd naar de stem van Gisèle Pelicot en miljoenen Europeanen. De politieke wil is er, dus de enige vraag die overblijft is: waar wacht de Europese Commissie nog op?”

Volgende stappen

Het rapport wordt verwacht te worden ingediend tijdens de plenaire vergadering van maart II (25 - 26 maart) in Brussel.