De Europese Commissie heeft, onder de EU-regels voor staatssteun, een Spaans programma van €3,1 miljard goedgekeurd ter ondersteuning van de productie van elektriciteit uit nieuwe of aanzienlijk gerenoveerde hoogefficiënte gecombineerde warmte- en krachtcentrales (CHP). Deze maatregel zal bijdragen aan de uitvoering van het Spaanse Nationale Energie- en Klimaatplan, de Clean Industrial Deal en de EU-doelstellingen voor energie-efficiëntie.
Het Spaanse programma
Spanje heeft aan de Commissie zijn voornemen gemeld om de productie van elektriciteit in hoogefficiënte CHP-installaties te ondersteunen. Het programma heeft een budget van €3,1 miljard en loopt 10 jaar.
De begunstigden zijn exploitanten van nieuwe of aanzienlijk gerenoveerde CHP-installaties die voldoen aan de definitie van hoogefficiënte warmtekrachtkoppeling zoals uiteengezet in de Energy Efficiency Directive en zijn gevestigd in Spanje. Het programma ondersteunt technologieën en projecten die de productie van elektriciteit uit hoogefficiënte CHP-installaties mogelijk maken, aangedreven door aardgas, biovloeistoffen, biogas en vaste biomassa. Projecten met aardgas moeten de nodige elementen en apparatuur bevatten die het gebruik van ten minste 10% hernieuwbare waterstof in volume mogelijk maken, om lock-in van aardgas te voorkomen.
Onder het programma zal de steun bestaan uit een vergoeding die uit twee componenten bestaat: (i) compensatie voor investeringen, bepaald via competitieve veilingen; en (ii) compensatie voor exploitatie, die elk kwartaal wordt berekend en aangepast op basis van marktvariabelen (elektriciteitsprijzen, brandstofkosten, CO₂-prijzen) volgens een transparante methodologie.
Beoordeling door de Commissie
De Commissie heeft het programma beoordeeld onder de EU-regels voor staatssteun, met name artikel 107, lid 3, onder c van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU), dat lidstaten in staat stelt bepaalde economische activiteiten te ondersteunen onder bepaalde voorwaarden, evenals onder de 2022-richtlijnen voor staatssteun voor klimaat, milieubescherming en energie. Volgens deze richtlijnen kunnen lidstaten energie-efficiëntie ondersteunen via de productie van elektriciteit in hoogefficiënte warmtekrachtkoppeling, onder bepaalde voorwaarden.
De Commissie heeft vastgesteld dat:
- het programma de ontwikkeling van bepaalde economische activiteiten faciliteert, namelijk de productie van elektriciteit;
- het programma een prikkelingseffect heeft, aangezien de begunstigden zonder de publieke steun de investeringen in de productie van elektriciteit in hoogefficiënte CHP niet in dezelfde mate zouden uitvoeren;
- het programma noodzakelijk en passend is om energie-efficiëntie te verhogen en de groene transitie te versnellen. Bovendien is de steun evenredig omdat deze beperkt is tot het minimum dat nodig is. De investeringssteun wordt toegekend via open en transparante competitieve aanbestedingen, terwijl de exploitatiesteun, die administratief wordt vastgesteld, elk kwartaal wordt gemonitord en aangepast;
- de positieve effecten van de steun opwegen tegen eventuele negatieve effecten op de concurrentie en handel tussen lidstaten. Het programma zal de decarbonisatie in Spanje ondersteunen, met name door het verhogen van de energie-efficiëntie via de productie van elektriciteit in hoogefficiënte CHP, in lijn met de Clean Industrial Deal, zonder de concurrentie in de EU onnodig te verstoren.
Op basis hiervan heeft de Commissie het Spaanse programma goedgekeurd onder de EU-regels voor staatssteun.
Achtergrond
De 2022-richtlijnen van de Commissie voor staatssteun voor klimaat, milieubescherming en energie bieden richtlijnen over hoe de Commissie de compatibiliteit beoordeelt van milieubescherming, inclusief klimaatbescherming, en energiebijstand die onder de meldingsplicht valt volgens artikel 107, lid 3, onder c VWEU.
De richtlijnen creëren een flexibel, doelgericht kader om lidstaten te helpen de nodige steun te bieden om de doelstellingen van de Green Deal op een gerichte en kosteneffectieve manier te bereiken. De regels sluiten aan bij de belangrijke doelstellingen en targets van de Europese Green Deal en bij recente regelgevende wijzigingen op het gebied van energie en milieu, en houden rekening met het toenemende belang van klimaatbescherming.
De richtlijnen staan lidstaten toe de productie van elektriciteit uit warmtekrachtcentrales te ondersteunen, onder bepaalde voorwaarden. Deze regels zijn bedoeld om lidstaten te helpen de ambitieuze energie- en klimaatdoelstellingen van de EU te halen tegen de laagst mogelijke kosten voor belastingbetalers en zonder onnodige verstoring van de concurrentie op de interne markt.
De herziene Energy Efficiency Directive van 2023 heeft de ambities van de EU op het gebied van energie-efficiëntie aanzienlijk verhoogd. Deze richtlijn stelt een bindend EU-breed energie-efficiëntiedoel vast om het finale energieverbruik van de EU met 11,7% te verminderen tegen 2030, vergeleken met het geprojecteerde energieverbruik voor 2030. Met de European Green Deal Communication in 2019 heeft de Commissie haar klimaatambities versterkt, met als doel netto nul uitstoot van broeikasgassen in 2050. De European Climate Law, die sinds juli 2021 van kracht is, verankert het klimaatneutraliteitsdoel voor 2050 en introduceert het tussentijdse doel om de netto-uitstoot van broeikasgassen tegen 2030 met ten minste 55% te verminderen. Dit vormde de basis voor de Fit for 55-voorstellen van de Commissie van 14 juli 2021. Als gevolg van deze voorstellen heeft de Commissie ook de Renewable Energy Directive herzien met ambitieuzere bindende jaarlijkse doelstellingen om de productie van energie uit hernieuwbare bronnen op EU-niveau te verhogen.
Voor meer informatie
De niet-confidentiële versie van de beslissing zal beschikbaar worden gesteld onder zaaknummer SA.114058 in het Staatssteunregister op de concurrentiewebsite van de Commissie zodra eventuele vertrouwelijkheidskwesties zijn opgelost. Nieuwe publicaties van staatssteunbesluiten op internet en in het Publicatieblad worden vermeld in de Competition Weekly e-News.