De Europese Commissie presenteerde vandaag haar actieplan om de toenemende dreigingen van drones voor de EU-veiligheid tegen te gaan. In de afgelopen jaren heeft de EU te maken gehad met groeiende en veelzijdige uitdagingen met betrekking tot drones en meteorologische ballonnen, waaronder vijandige overvliegingen, luchtruimschendingen, verstoringen op luchthavens, evenals risicos voor onze kritieke infrastructuur, externe grenzen en openbare ruimtes.
Het actieplan vormt een ambitieus plan voor sterkere EU-samenwerking en solidariteit, als reactie op de oproepen van EU-lidstaten en het Europees Parlement voor een verenigde EU-aanpak tegen bedreigingen door kwaadaardige drones. Het richt zich op de burgerlijke interne veiligheidsdimensie, terwijl het het werk in het defensiedomein door de Commissie aanvult en ondersteunt, en civiel-militaire synergieën versterkt. Bovendien draagt het actieplan bij aan de ontwikkeling van een concurrerende Europese dronemarkt, waarmee het potentieel voor innovatie, groei en werkgelegenheid in deze belangrijke sector wordt ontsloten.
Het actieplan is ontworpen om lidstaten te ondersteunen via gecoördineerde acties, die nationale maatregelen aanvullen en zich richten op belangrijke prioriteiten: verbeteren van paraatheid, versterken van detectiecapaciteiten, coördineren van reacties en versterken van de defensieklaarheid van de EU.
Verbeteren van Europas paraatheid en veerkracht tegen drone-incidenten
Om de paraatheid van de EU te verbeteren, stelt het actieplan een nieuwe aanpak voor van technologische ontwikkeling en snelle industriële productie. Deze inspanningen omvatten:
- Een gecoördineerde civiel-militaire industriële kaartlegging om investeringen aan te trekken en innovatie & interoperabiliteit te bevorderen;
- Een versterkte testcapaciteit voor tegen-drones dankzij een nieuw EU Counter-Drone Centre of Excellence en de ontwikkeling van een certificeringsschema voor tegen-dronesystemen;
- De lancering van een Drone and Counter-drone Industry Forum om de dialoog met industriële actoren te bevorderen, met het oog op opschaling van de productie.
Daarnaast zal de Commissie een Drone Security Package voorstellen om de bestaande regels voor civiele drones in de lucht te herzien en aan te passen aan de nieuwe veiligheidsrealiteiten. Het pakket omvat maatregelen voor een gecoördineerde risicoanalyse om de technologische toeleveringsketens voor zowel drones als tegen-dronesystemen te beschermen, naast de lancering van een EU Trusted Drone-label om veilige apparatuur op de markt te identificeren.
Om kritieke infrastructuur te beschermen, zal de Commissie duidelijke richtlijnen voor exploitanten bieden, een pilotproject lanceren om de maritieme bewaking te verbeteren, en lidstaten helpen te verdedigen tegen hooggelegen dreigingen, zoals meteorologische ballonnen die van buiten de EU worden gelanceerd.
Gebruik van technologieën en 5G-netwerken voor betere detectie van drones
Het detecteren, volgen en identificeren van kwaadaardige drones is cruciaal om bedreigingen tegen te gaan. Dit vereist een verbeterd situationeel beeld, dat helpt vrienden van vijanden te onderscheiden. Het actieplan voorziet maatregelen die de opkomst van single air display-systemen ondersteunen, die alle relevante gegevens integreren om legitieme drones te identificeren, en onderzoekt samen met lidstaten de geleidelijke opzet van een Drone Incident Platform.
Detectie van kwaadaardige drones steunt op een multi-sensor aanpak, waarbij verschillende technologieën worden gecombineerd die worden aangedreven door AI-software. De Commissie zal de leidende technologische ontwikkeling in drone-detectie blijven ondersteunen.
Gezien het huidige dreigingslandschap, en vooral het toenemende gebruik van dronezwermen, moeten 5G-netwerken dringend worden ingezet voor de detectie van drones, zowel verbonden als niet-verbonden.
Om snelle uitrol en live testen van 5G-gebaseerde detectie te ondersteunen, zal de Commissie een oproep tot uiting van interesse lanceren voor lidstaten en industrie.
Deze 5G-netwerken bieden nauwkeurige, realtime tracking van vliegende objecten, wat essentieel is voor het veilig houden van onze luchten en het beschermen van de interne veiligheid.
Versterken van reacties op kwaadaardige drone-activiteiten
Hoewel lidstaten primair verantwoordelijk zijn voor maatregelen om op dronebedreigingen te reageren, kan de EU duidelijke meerwaarde bieden door deze lopende inspanningen te ondersteunen. De Commissie zal een oproep lanceren voor geïnteresseerde landen om de krachten te bundelen bij de openbare aanbesteding en inzet van tegen-dronesystemen. Ook zal zij de ontwikkeling van soevereine Europese, AI-gestuurde Command and Control-systemen ondersteunen en kijken naar de oprichting van Rapid Counter-Drone Emergency Response-teams voor meer solidariteit tussen lidstaten.
De Commissie stelt ook voor dat jaarlijks een grootschalige EU tegen-drone-oefening wordt georganiseerd om grensoverschrijdende samenwerking en civiel-militaire synergieën te testen. Daarnaast blijft zij Frontex – het grens- en kustwachtagentschap van de EU – voorzien van drones en technologie voor grensbewaking. Frontex zal praktische richtlijnen bieden voor gelaagde inzetmodellen en grensoverschrijdende incidentafhandeling.
Versterken van Europas defensieklaarheid tegen dronebedreigingen
Dit actieplan zal lidstaten aanvullen en ondersteunen bij het versterken van de militaire paraatheid van Europa door innovatie en industriële samenwerking, ook op het gebied van het veiligstellen van kritieke grondstoffen. De Commissie zal haar steun opvoeren om een sterker drone-ecosysteem op te bouwen, en nauwere banden tussen overheden en industrie te bevorderen via de Drone Alliance met Oekraïne. Door de ontwikkeling van betaalbare defensietechnologie te versnellen en massaproductie te bespoedigen, vormt dit werk de basis voor de European Drone Defence Initiative en Eastern Flank Watch-initiatieven, een vlaggenschipproject voorgesteld in de Defence Readiness Roadmap 2030.
EU-financieringsprogrammas ondersteunen al de technologische ontwikkeling van drones en tegen-dronecapaciteiten, met name via Horizon Europe, het European Defence Fund en het Border Management and Visa Instrument. De Commissie zal lidstaten financieel blijven ondersteunen via deze instrumenten en via het European Defence Industry Programme en SAFE-leningen.
Volgende stappen
De Commissie zal discussies starten met lidstaten over de voorgestelde acties en kernprioriteiten, gebaseerd op het principe van mede-eigenaarschap. Zij zal ook nauw samenwerken met andere actoren, waaronder industrie en het Europees Parlement. Het actieplan moet worden gezien als een dynamisch proces, dat wordt aangepast aan de evolutie en aard van bedreigingen.
Om de uitvoering te coördineren, zal de Commissie overwegen met lidstaten een strategisch mechanisme op te zetten dat de verschillende dimensies verbindt en nauwe samenwerking met de Raad verzekert. De Commissie stelde ook voor dat lidstaten nationale droneveiligheidscoördinatoren aanstellen, die de nationale uitvoering van deze acties zullen bevorderen en toezicht houden.
Achtergrond
Het actieplan voor drone- en tegen-droneveiligheid bouwt voort op de communicatie van 2023 over het tegengaan van potentiële dreigingen door drones en vervangt de tussentijdse evaluatie daarvan, evenals de Drone Strategy 2.0, die het overkoepelende beleidskader biedt voor de ontwikkeling van een concurrerend en veilig Europees drone-ecosysteem.
Het Joint Research Centre van de Commissie is actief betrokken bij onderzoek en technische activiteiten met betrekking tot drones, tegen-dronesystemen en autonome platforms. De locatie in Geel (België) functioneert als een living lab voor de studie van tegen-dronetechnologieën en hun toepassing in echte operationele omgevingen.