Toespraak van voorzitter von der Leyen bij het plenaire debat van het Europees Parlement over dringende acties om de concurrentiekracht van de EU te herstellen, de interne markt te verdiepen en de kosten van levensonderhoud te verlagen – van het Draghi-rapport naar de realiteit

„Niet voor publicatie”

Dank u, mevrouw de voorzitter, beste Roberta,

Staatssecretaris Raouna,

Geachte leden,

In de laatste plenaire vergadering richtten we ons op de geopolitieke schokgolven waarmee Europa wordt geconfronteerd en onze gezamenlijke reactie. Maar onze kracht op het wereldtoneel hangt sterk af van onze economische kracht. Concurrentiekracht is niet alleen de basis van onze welvaart, maar ook van onze veiligheid en uiteindelijk van onze democratieën. Daarom staat concurrentiekracht vanaf dag één bovenaan onze agenda. Aan het begin van het mandaat hebben we de Draghi- en Letta-rapporten omgezet in een plan voor verandering. Sindsdien is het een jaar van actie geweest. Met de Clean Industrial Deal. AI-fabrieken en Gigafabrieken. Vijf nieuwe handelsakkoorden. Tien vereenvoudigingsomnibuswetten. Maatwerkactieplannen voor de auto-, staal- en chemische industrieën. De Spaar- en Investeringsunie. De grootste stijging van defensie-investeringen in onze geschiedenis – met SAFE en de Roadmap 2030. En nog veel meer. Dit is de urgentiemindset die we beloofden. En we blijven onvermoeibaar doorgaan totdat alles is gerealiseerd.

Vandaag wil ik me richten op de voortgang en de volgende stappen in drie belangrijke gebieden. Ten eerste handel. Ten tweede de interne markt. En ten derde vereenvoudiging.

Over het eerste onderwerp: handel. Een concurrerend Europa kan alleen een onafhankelijk Europa zijn. Tegenwoordig lopen afhankelijkheden het risico om wapens van dwang te worden. Daarom moeten we de knelpunten in onze meest strategische waardeketens elimineren. En dat kunnen we doen door de productie in Europa op te voeren – en door ons netwerk van betrouwbare partners uit te breiden. Daarom is handel zo belangrijk. We moeten ons scherp richten op het openen van groeikansen en nieuwe markten voor onze bedrijven. We hebben meer op regels gebaseerde, betrouwbare handel nodig met gelijkgestemde partners. In 2025 sloten we handelsakkoorden met Mexico, Indonesië en Zwitserland. Vorige maand tekende ik ons handelsakkoord met Mercosur – een doorbraak na 25 jaar onderhandelingen. En twee weken geleden was ik in India om het grootste vrijhandelsakkoord ooit te ondertekenen. De moeder van alle deals. Een markt van 2 miljard mensen. 25% van het wereldwijde BBP. Het geeft Europa unieke toegang tot de snelst groeiende grote economie – een duidelijk ‘first-mover’ voordeel voor onze bedrijven. Dit is niet alleen een verademing voor Europese exporteurs, het zal ook alternatieve toeleveringsketens creëren in strategische sectoren – van chips tot schone technologie. En er zijn meer handelsakkoorden onderweg met Australië, Thailand, de Filipijnen, de VAE. Dit is de Europese weg naar onafhankelijkheid. En het moment van Europas onafhankelijkheid is nu.

Laat me doorgaan met de interne markt. Het IMF zegt dat de interstatelijke barrières in onze Unie drie keer hoger zijn dan die in de VS. Hoe kunnen we dan op gelijke voet concurreren? We hebben de op een na grootste economie ter wereld, maar we rijden ermee met de handrem erop. Het goede nieuws is: dit kan worden opgelost. Maar we hebben een doelgerichte focus op de interne markt nodig. En we moeten barrières één voor één afbreken. Daarom zullen we volgende maand het 28e regime voorstellen. We noemen het EU Inc, een enkele en eenvoudige set regels die naadloos in onze hele Unie zullen gelden, zodat bedrijven veel gemakkelijker in meerdere lidstaten kunnen opereren. Onze ondernemers kunnen binnen 48 uur een bedrijf registreren in elke lidstaat – volledig online. EU Inc zal de toegang tot financiering in de start- en scale-up-fases vergemakkelijken. EU Inc maakt soepele grensoverschrijdende operaties mogelijk en snelle afwikkeling – als een bedrijf faalt. Dit is de snelheid die we nodig hebben. En dit is ‘Europe made easy’.

Hetzelfde geldt voor kapitaalmarkten. Laat me opnieuw het voorbeeld van de VS nemen. Eén financieel systeem, één financiële hoofdstad en een handvol andere financiële centra. Hier in Europa hebben we niet alleen 27 verschillende financiële systemen, elk met zijn eigen toezichthouder, maar ook meer dan 300 handelsplaatsen in onze Unie. Dat is fragmentatie op steroïden. We hebben één grote, diepe en liquide kapitaalmarkt nodig. En dat is het doel van onze Spaar- en Investeringsunie. We hebben voorstellen gedaan voor marktintegratie en toezicht. En nu hebben we u nodig om ze over de finish te krijgen. Onze bedrijven hebben nu kapitaal nodig. Dus laten we dit dit jaar regelen. Plan A is om met 27 door te gaan. Maar als dat niet mogelijk is, staat het Verdrag enhanced cooperation toe. We moeten vooruitgang boeken en de barrières afbreken die ons verhinderen een echte wereldwijde reus te zijn.

Geachte leden,

Het voltooien van onze interne markt betekent ook het voltooien van onze Energie-unie. En dit is essentieel om de prijzen nog verder te verlagen. En om Europa betaalbaarder te maken voor iedereen. De prijzen blijven te hoog en volatiel. En we weten waarom. Het komt door het gebrek aan interconnectie en netwerken en onze afhankelijkheid van fossiele brandstoffen. De gegevens zijn overduidelijk. In 2025 kostte elektriciteit uit gas gemiddeld meer dan EUR 100 per megawattuur. De prijs van elektriciteit uit zon? EUR 34. Elektriciteit uit kernenergie? EUR 50 tot EUR 60 per megawattuur. De cijfers spreken voor zich. Laag-koolstof energieën zijn niet alleen lokaal geproduceerd en schoon. Ze geven ons meer onafhankelijkheid, meer veiligheid en verlagen de kosten. Daarom investeren we vandaag zwaar in laag-koolstof energie. Vorig jaar produceerden we voor het eerst ooit meer elektriciteit uit zon en wind dan uit alle fossiele brandstoffen samen. En kernenergie blijft jaar na jaar stijgen. Maar we hebben meer nodig. Om de kosten te verlagen en te stabiliseren, hebben we de infrastructuur nodig voor een echte Energie-unie. Daarom hebben we het pakket Europese netwerken geïntroduceerd. Het zal de vergunningverlening versnellen en de bouw van energieroutes door heel Europa versnellen. Vorige maand bereikten we een akkoord over het eerste project. Het Bornholm Energy Island. Het zal een nieuwe brug creëren tussen Denemarken en Duitsland, die beide landen verbindt met 3 gigawatt offshore windenergie. Het zal de Baltische wind transformeren van een nationale hulpbron naar gedeelde Europese energie. Het doel is simpel. Schone energie moet vrij door onze hele Unie stromen.

Tot slot, over Europese voorkeur. Ik geloof dat in strategische sectoren Europese voorkeur een noodzakelijk instrument is dat zal bijdragen aan het versterken van de eigen productiebasis van Europa. Het kan helpen leidende markten in die sectoren te creëren en de opschaling van Europese productiecapaciteiten te ondersteunen. Maar ik wil duidelijk zijn – het is een dunne lijn om te bewandelen. Er is geen ‘one-size-fits-all’. Daarom moet elk voorstel worden ondersteund door robuuste economische analyse en in lijn zijn met onze internationale verplichtingen.

Geachte leden,

In dit alles moeten we worden gedreven door het grootste gevoel van urgentie. We hebben een duidelijke tijdlijn en ieders inzet nodig om dingen gedaan te krijgen. Daarom hebben we een gezamenlijke roadmap voor de interne markt tot 2028 nodig. Ik zal voorstellen dat we die samen met het Parlement en de Raad onderschrijven tijdens de Europese Raad van maart. Het zal een toezegging bevatten om snel enkele belangrijke voorstellen aan te nemen, allemaal uiterlijk eind volgend jaar. Want tijd is essentieel.

Geachte leden,

Mijn laatste punt is vereenvoudiging. We weten allemaal waarom dat essentieel is. Europese bedrijven vertellen ons dat ze bijna evenveel aan bureaucratie besteden als aan onderzoek en ontwikkeling. Dat kan niet. We hebben vereenvoudiging tot een kernfocus gemaakt. En in één jaar hebben we meer bereikt dan in het voorgaande decennium. We hebben al voorgesteld om de bureaucratische kosten voor bedrijven met EUR 15 miljard per jaar te verlagen. Maar alle omnibuswetten moeten hun bestemming bereiken. We moeten ook op nationaal niveau kijken. Er is te veel goldplating – de extra lagen nationale wetgeving die het leven van bedrijven moeilijker maken en nieuwe barrières creëren in onze interne markt. Laat me een voorbeeld geven. Een vrachtwagen in België mag tot 44 ton wegen. Maar als je de grens met Frankrijk oversteekt, mag hij slechts 40 ton wegen. In juni 2023 stelden we wetgeving voor om dit te harmoniseren. Bijna twee jaar later is het nog steeds in bespreking bij de mede-wetgevers. Een ander voorbeeld. Het vervoeren van afval van de ene lidstaat naar de andere moet efficiënt, gemakkelijk en snel zijn. Maar verschillende nationale praktijken maken het onnodig complex. Sommige lidstaten accepteren bijvoorbeeld alleen correspondentie per fax. Het kan maanden duren voordat handelaren groen licht krijgen van de autoriteiten, afhankelijk van de verschillende regels in de lidstaten. Als we serieus zijn over vereenvoudiging, moeten we goldplating en fragmentatie aanpakken. Het is tijd voor een grondige regulatoire schoonmaak – op alle niveaus.

Geachte leden,

Wat nu telt is snelheid van uitvoering. We hebben iedereen nodig om zijn rol te spelen. Dit is het moment voor eenheid en urgentie. Zo laten we Europa sneller bewegen – en zo maken we Europa sterker.

Dank u, en leve Europa.