Vandaag reflecteren we op de impact van de recente extreme weersomstandigheden die grote delen van Europa, waaronder Spanje, Portugal, Italië, Malta en Griekenland, hebben getroffen.
Allereerst betuig ik namens de Commissie mijn oprechte deelneming aan de families en gemeenschappen die rouwen om het verlies van dierbaren, en ik sta in solidariteit met degenen die hun huizen, levensonderhoud en gevoel van veiligheid in enkele uren hebben zien verdwijnen.
Vanaf het allereerste begin is het Emergency Response Coordination Centre van de Commissie in nauw contact geweest met de civiele beschermingsautoriteiten in de getroffen landen, waarbij informatie werd uitgewisseld en ondersteuning snel beschikbaar werd gesteld indien nodig.
We hebben ons begrip van de situatie verbeterd dankzij onze wetenschappelijke samenwerking op het gebied van natuurrampen. Tegelijkertijd hebben Portugal, Italië en Spanje proactief Copernicus geactiveerd om satellietbeelden te ontvangen, waardoor nationale autoriteiten de schade beter kunnen inschatten en hun respons op het terrein kunnen sturen.
De Europese Unie staat via het Mechanisme voor Civiele Bescherming van de Unie klaar om teams en materieel te ondersteunen indien gevraagd door de getroffen lidstaten.
Naast de onmiddellijke noodhulp moeten we ook rekening houden met de economische en sociale gevolgen. Ondersteuningsinstrumenten onder het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid kunnen worden geactiveerd om boeren en bosbeheerders te helpen die ernstige productieverliezen of schade aan hun productiecapaciteit hebben geleden. Deze maatregelen zijn essentieel om het plattelandsleven en de voedselzekerheid te beschermen.
De Richtlijn Overstromingen is ons belangrijkste instrument voor het beheer van overstromingsrisicos. Het vereist dat onze lidstaten risicos in kaart brengen en plannen ontwikkelen om hun preventie, bescherming en paraatheid te versterken. Deze documenten worden regelmatig herzien, maar extreme weersomstandigheden die worden versterkt door klimaatverandering herinneren ons eraan dat we onze inspanningen moeten opvoeren.
Investeren in paraatheid betaalt zich altijd uit, zowel economisch als in geredde levens.
Precies daarom heeft de Commissie vorig jaar de Preparedness Union Strategy en de European Water Resilience Strategy aangenomen.
Deze strategieën benadrukken het belang van anticipatie, gereedheid en veerkracht.
Door sterke nationale capaciteiten te combineren met effectieve Europese samenwerking kunnen we onze burgers, ecosystemen en economieën beter beschermen tegen steeds ernstigere meteorologische gebeurtenissen.
Bijdragen op het gebied van paraatheid, voorraadbeheer, peer reviews, adviesmissies en nieuwe wetgeving onder het Mechanisme voor Civiele Bescherming van de Unie zijn allemaal essentieel voor deze inspanning.
Centraal in deze aanpak staat een van onze kernprincipes: paraatheid by design. Dit betekent dat paraatheid in alle sectoren wordt ingebed en dat crisisbeheer niet wordt gezien als een op zichzelf staande oefening die beperkt is tot civiele bescherming.
Ons beleid, wetgeving en financiële instrumenten moeten standaard crisis- en rampbestendig zijn. De Commissie zet zich in om technische expertise en geïntegreerde oplossingen te bieden om lidstaten te helpen deze groeiende uitdagingen aan te pakken.
Nu de herstelwerkzaamheden al aan de gang zijn, staat de Europese Unie opnieuw klaar om getroffen gemeenschappen te ondersteunen. Het Europese Solidariteitsfonds is opgericht om bij te dragen aan noodhulp na rampen in lidstaten en toetredingslanden die geconfronteerd worden met verwoestende natuurrampen. Het kan een deel van de publieke uitgaven dekken voor essentiële nood- en hersteloperaties na grote of regionale natuurrampen.
De Commissie stimuleert en bevordert een betere coördinatie en complementariteit tussen de door het EU-Solidariteitsfonds ondersteunde nood- en hersteloperaties en meer structurele investeringen.
Dit omvat het gebruik van andere EU-fondsen, waaronder cohesiebeleidfinanciering, voor investeringen gericht op het mitigeren van klimaatverandering, evenals het Europees Sociaal Fonds en Erasmus+ voor opleiding en vaardigheidstraining van de beroepsbevolking en vrijwilligerswerk voor paraatheid en herstel.
We staan klaar om alle ondersteuningsopties te beoordelen en de nationale en regionale autoriteiten te helpen bij de uitvoering van de acties.
Nu zomer en droogte samen met het risico op bosbranden naderen, werken we ook aan deze dimensie. Onze aanstaande communicatie over geïntegreerd bosbrandrisicobeheer zal een strategische routekaart bieden om bosbranden op korte en lange termijn aan te pakken.
Helaas weten we dat de tragische gebeurtenissen in Spanje, Portugal, Italië, Malta en Griekenland niet de laatste van deze omvang zullen zijn. De Europese Klimaatrisicobeoordeling van 2024 toonde duidelijk aan dat we niet voldoende voorbereid zijn. We moeten onze paraatheid voor klimaatimpact radicaal opvoeren.
De Commissie bereidt daarom ook een Europees geïntegreerd kader voor klimaatbestendigheid voor, een ondersteuningsagenda om veerkracht by design op te bouwen.
Dit zal een slanke wetsvoorstel en ondersteunende maatregelen omvatten. Mensen, bedrijven en beleidsmakers hebben betere informatie nodig over de klimaatrealiteiten waarmee ze waarschijnlijk te maken krijgen en wat ze daaraan kunnen doen.
Het geïntegreerde kader zal duidelijkheid bieden over risico-eigendom, kennis op het terrein benutten en flexibiliteit bieden om rekening te houden met de bijzondere omstandigheden van elke lidstaat.
Het succes van deze initiatieven hangt uiteindelijk ook af van uw steun. Laten we solidariteit, veerkracht en samenwerking op ons continent blijven bevorderen, zodat we het beste uitgerust zijn om onze mensen en omgevingen te beschermen tegen extreme weersuitdagingen.